هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
314
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
و طى مراحل ، چند نفر از پيرمردان « حجّاج » كه قوهء تحمل زحمات و صدمات متواتره راه را نداشتند ، در بين راه ، در ورود [ به ] منزل ناخوش شده ، جهان فانى را بدرود كردند . هفدهم محرم 1297 [ ه . ق . ] نصف شب از « بئر السعيد » حركت كرده ، طلوع آفتاب به عقبهء « نقب الفار » رسيديم . اين عقبه خيلى سخت و ناهموار و سنگلاخ بود . اين عقبه حد « ينبع » و « جديده » است ، كه بعد از آن به وادى « ينبع » سرازير مىشد . هرچند صعود و نزولش آنقدر مسافتى نداشت ، ولى براى شتران و پيادگان در حين عبور خيلى صدمه بود . در سرازير اين گردنه ، سواحل « درياى احمر » نمايان است . از اينجا تا « ينبع » راه هموار و مسطح است . آب و آبادى ندارد ، ولى خار شتر زياد دارد . در پايان اين گردنه ، ناگاه در سمت شمال ، تندبادى برخاست [ و ] هوا را تيره و تار نمود . توفان غريبى از ريگهاى صحرا اهل قافله را احاطه كرد . به نوعى شدت داشت كه كجاوهها را از روى شتر به زمين مىانداخت كه ديگر بار قدرت بار كردن نبود . از كجاوههاى عربى ، در صحرا خيلى ماند ، كه امكان حركت دادن نبود . همين توفان تا غروب امتداد داشت . بعد معلوم شد كه در اكثر بلاد در همين روز ، توفان سختى به ظهور رسيده ، حتى در اطراف و جوانب « اسلامبول » ، از اين توفان صدمه و ضرر كلى وارد آمده بود . به فاصله 6 ساعت از « حمراء » ، « بئر شيخ ابراهيم » است ، كه قايممقام حاليه « ينبع » است . بئر مزبور چاهى است در عمق 15 ذرع . آبش شيرين است . جبل « صبح » در يك طرف راه واقع است ؛ و به فاصلهء 9 ساعت از « حمراء » اين طرفتر كوهى است معروف به « ينفع » كه دامن [ ه ] ها و شعباتش منتهى به راه [ است ] و تا 6 فرسخى « ينبع » مىرسد ، كه در آن حوالى آن را « ملحيه » مىنامند . [ كه ] كوچكتر از « جبل صبح » است . از « مدينه منوره » الى « حمراء » ، راه از جهت شمال مايل به شرق و از « حمراء » الى « ينبع » ما بين شمال و مشرق است .