ايشان كمال رضامندى را داشتند . برعكس ، از « اسماعيل پاشا » كوماندان « 1 » و رئيس ضبطيه ، كه همهء تابعين نظام از او رنجيده‌خاطر بودند . قاضى اين ولا [ يت ] ، سال به سال ، از دار السعاده اسلامبول معين مىشود . قاضى هذه السّنه « شكور افندى » الشهير به « قسام افندى » [ است ] ، كه در اين روزها مدت مأموريتش منقضى شده ، به « اسلامبول » برمىگشت . در همه‌جا متفقا بود . خيلى مرد فاضل و كامل ديده شد . ذكر مجملى از اوضاع مدينهء منوره معمورهء « مدينه » در جلگهء وسيع بافضائى واقع شده ، كه زمين و زمانش فرح‌افزا و آب [ و ] هوايش غم‌زداست . در كتاب « سير دمشقى » 95 اسم از برايش نوشته و خصايص چندى متعلق به آن ذكر نموده ، از جمله هركسى كه وارد اين شهر مىشود ، بوى خوش شنود و عطريات در اين شهر ، از ساير جاها زيادتر بو مىدهد . طول شرقى از ساحل « بحر محيط غربى » 56 درجه و 5 دقيقه [ و ] عرض شمالى 24 درجه و نصف ، به روايتى 25 درجه اطول نهارش 15 درجه و 11 دقيقه به طالع « ثور » بنا شده ، مربيش « عطارد » است . « مدينه منوره » محدود است از جانب شرقى به جبال و قلاع « خيبر » و از سمت غربى به « بحر احمر » و از جنوب به ولايت « حجاز » منتهى مىشود . مسافت « مدينه طيبه » از « مكه معظمه » ، تقريبا 390 كيلومتر است ، كه 10 منزل مىشود . دور شهر ، مخاط به باروئى است به ارتفاع 8 ذرع ، [ كه ] باوجود عدم استحكامش ، باز خوب آباد است . 5 دروازه براى اين قلعه ترتيب داده شده [ است ] : [ 1 ] باب المجيدى [ 2 ] باب الجمعه [ 3 ] باب الشّام [ 4 ] باب المكه ؛ پنجمى ، مسدود و متروك است . در هريك از اين دروازه‌ها ، « قراول » و « مستحفظ » گماشته شده ، باغات و بعض عمارات جديده در خارج اين بارو زياد است . داخلهء شهر ، به حسب وسعت معابر و نظافت عمارات و بيوتات ، هيچ نسبتى به

--> ( 1 ) . كماندان ( Commandan ) ، واژه‌اى فرانسوى به‌معناى فرمانده ، سركرده .