هواى « كعبه » چنان مىدواندم به نظر * كه خارهاى مغيلان ، حرير مىآيد مال بىشمارى در اين منزل ، « دزدان جمالان » از « حجّاج » به سرقت بردند . روز يك‌شنبه ، هفتم محرم الحرام 1297 [ ه . ق . ] منزل امروزى « مدينه منوّره » است ، كه 9 ساعت و 3 ربع از « بئر شريوف » فاصله دارد . 3 ساعت دور تر از « بئر شريوف » ، در سمت يسار ، آثار خرابه‌اى است به شكل مربع [ كه ] معلوم نمىشود كه براى چه ساخته شده است . به قدر نيم ساعت بعد از عبور از آن مكان ، كه همهء راه سربالا مىرود و مىرسد به « تپه سلام » ، و آن كوه كوچكى است در سمت راست جاده ، كه از قلّهء آن قبر روضهء منوّره حضرت ختمى مآب - سلام اللّه عليه و آله - با اكثر جاهاى شهر نمودار است . در بالاى آن تپه ايستاده ، دعاى مخصوصى دارد [ و ] مىخوانند . چون از دامنهء اين كوه ، تا قلهء آن‌كه از 400 الى 500 قدم بيشتر نيست و راهش بسيار سخت و ناهموار است ، اگر بانى خير پيدا شود و اين مسافت قليله را هموار نمايد ، كه مردم به سهولت بالا روند ، يقين بىاجر نخواهد بود . [ مدينه ] بعد از گذشتن از اين « تپه سلام » ، راه كه خيلى سرازير است ، به فاصلهء 100 ذرع تقريبا « مسجد شجره » واقع است و آن را « ذو الخليفه » نيز مىنامند . اين مسجد ، ميقات حجاج « شامى » و « مدنى » است [ و ] در اين‌جا غسل كرده ، محرم مىشوند . اين مسجد ، عبارت از « چهار ديوار » مختصرى است كه يك طرف آن مسقف است . نخلستانى زياد در حوالى اين مسجد است . اكثر اين نخل‌ها ، مشهور به « صيحان » « 1 » است ، كه خوبى رطب آن و فوايدش در كتب احاديث وارد است . در سمت يسار « مسجد شجره » به فاصلهء ربع ميدان ، قريه‌اى است مسمّى به « بئر على » « 2 » . اعراب همين‌جا را نيز به اين مناسبت « على » مىنامند . قبل از وصول به « مدينه منوره » ، آثار قلعهء بزرگى است خرابه . گويند قبل از بناى « مدينه طيّبه » ، اين حصار را يهودىها ساخته [ و ] در آنجا مسكن داشتند . شايد « قصور

--> ( 1 ) . نوعى خرماى سياه كه منسوب به صيحان ( نام قچقارى كه به آن درخت بسته مىشود ) مدينه است . ( 2 ) . چاه على يا آبيار على ( Abyar Ali ) .