چهاردهم : مسجد انّا فتحنا « 1 » . پانزدهم : مسجد انّا اعطينا « 2 » . شانزدهم : مسجد مرسلات . هفدهم : مسجدى كه مذبح حضرت اسماعيل - ع - است ؛ و على المشهور سنگى كه حضرت ابراهيم كارد به آن زده و دو پارچه شد ، هم در اين موضع است . و از اين مساجد ، مسجد خيف با 4 مساجد مذكورهء بعد از آن ، داخل زمين « منى » است و مابقى خارج از آنجا است . در اغلب اين مساجد ، حضرت رسالت‌پناه نماز گذارده ، و افضل از همه اينها مسجد خيف است . چنان‌كه در « مفاتيح » وارد شده است كه هركه در وى 100 ركعت نماز بگذارد ، مقابل است با عبادت 000 ، 70 سال ؛ و هركه 100 بار « تحليل » و « تحميد » و « تسبيح » گويد ، خداى تعالى مىنويسد در نامهء حسنات او ، آزاد كردن بنده [ اى ] را . در وسط اين مسجد مناره [ اى ] است كه دور اين « مناره » از هر طرف به فاصلهء 30 ذرع اشرف از ساير مواضع مسجد است . 1000 پيغمبر در اين مسجد نماز خوانده [ اند ] ، كه آخرين آنها حضرت خاتم النبيّين ( ص ) است ؛ الحديث كسى كه ابتدائا مسجد خيف را تعمير نمود ، در سنه 894 [ ه . ق . ] ملك الاشرف سلطان قايتباى بود . اين ملك از سلاطين چركس است ، كه در مصر ، در شهر رجب 872 [ ه . ق . ] بر تخت سلطنت جلوس كرده ، بعد از بناى آثار خيريه در مدينه منوره و در مكه معظمه و در بلدهء قاهره ، در سنه 901 هجرى [ قمرى ] درگذشت . و بعد ، در سنه 1025 [ ه . ق . ] سلطان احمد خان ، گنبدى در وسط صحن مسجد بنا نمود ، كه الآن [ هم ] باقى است . اين مسجد را « خيف » از اين جهت مىگويد كه در يك سوى « منى » در بر كوه واقع [ شده ] و از « وادى » فراتر است و هر بلندى از بر كوه را « خيف » گويند . [ نقل از ] « قاموس » . در بيان حدود و مواضع و مواقفى كه ما بين مكه و عرفات است [ 1 ] ابطح ، بر وزن احمد . گذرگاه سيلى است فراخ ، كه در او سنگ‌ريزهء بسيار باشد . به همين مناسبت ناميده شد . جايى كه سيل‌گاه بيرون مكه معظمه است . در ما بين

--> ( 1 ) . احتمالا مسجد اجياد است . ( 2 ) . آيه اول سوره كوثر در قرآن .