و « درياى احمر » و « خليج فارس » متصل به آب است . وسعت خاكش مساوى است به 000 ، 300 ، 2 كيلومتر مربع . جمعيتش مساوى است به 000 ، 000 ، 8 [ نفر ] . دوره اين قطعه ، به حركت قافله ، در 6 ماه و نيم طى مىشود . اين قطعه منقسم به 12 ايالت است : [ 1 ] حجاز [ 2 ] نجد [ 3 ] حمار [ 4 ] تمامه حجاز [ 5 ] بلدغور [ 6 ] يمن [ 7 ] نجد « 1 » [ 8 ] عروض [ 9 ] احقاف [ 10 ] شجر [ 11 ] عمان [ 12 ] هجر . در بعضى از اين ايالات دولت « عثمانى » تسلّطى دارد ، ولى چند قطعات حكومتى و ايالات وحشى ديگر خاك « عربستان » ، هنوز كاملا به تحت اطاعت « عثمانى » نيامده‌اند . زمين « عربستان » اغلب خشك و كم‌آب و لم‌يزرع است . در بعضى اماكن ، محصولات ارضيّه آن : « گندم » ، « خرما » ، « قهوه « 2 » » ، « پنبه » و « عنّاب » و « ترياك » و « زيتون » و « نىشكر » و « عطريات » و « صمغ » و « انجير » و « كندر » « 3 » و « نيل » و « مقل ازرق » « 4 » و انواع « صيفيات » است . و محصولات صناعيّه : « عباى پشمى » و « شال » و بعض منسوجات « قطنيه » « 5 » و « حريريّه » و خصوص « برديمانى » است ؛ و نيز يافت مىشود « كافور ممتاز » ، و « شترمرغ بسيار بزرگ » . معادن زياد در زمان قديم در ديار « يمن » از « طلا » و « نقره » منكشف شده بود ، ولى در اين زمان اين معادن مستور شده ، منحصر به چند معدن « آهن » و « سرب » و « نمك » و « مرجان » و « لعل » و « عقيق » شده [ است ] . حيوانات اين صفحات « بوزينه » و « شتر خوب » و « اسبان قيمتى » ، كه در همهء روى

--> ( 1 ) . در متن 2 بار نام « نجد » آمده است . ( 2 ) . در حاشيه آورده است : « درخت قهوه ، شبيه به درخت گيلاس است ، ورقا و ثمرا ؛ ولى ميوه لذيذتر از ميوهء گيلاس است . هسته چسبنده [ اى ] دارد . او را كه از هم شكافتند ، قهوه مىشود » . ( 3 ) . كندر ( Kondor ) ، صمغى است از درختى به همين نام كه شبيه درخت پسته است ، اما بدون ميوه و تخم . ( 4 ) . مقل ( moql ) كه مقل هم مىگويند . درخت يا صمغى است و آن را « مقل ازرق » يا « مقل يهود » يا « مقل مكبى » گفته و مىگويند از عطريات است و به هندى آن را « گوگل » خوانند . ( 5 ) . پارچه‌هاى بافته از پنبه .