سقف مسجد عبارت از يك گنبد بزرگى است ، در روى 4 ستون ارتفاع آن زياده از 40 متر نبود . سطح مسجد به غير از حواشى ، در وسعت 1600 متر مربّع بود . از وسط گنبد چهل‌چراغ بسيار بزرگى آويزان نموده ، كه نظير او به غير از « مسجد حضرت رسول » - صلّى اللّه عليه و آله - در جايى ديگر مشاهده نشد . در دور مسجد ، به خطوط « جلى » و « خفى » ، از آيات « كلام ربانى » نوشته‌اند . مدفن خديو اكرم ، محمد على پاشاى مرحوم ، در سمت شمالى واقع است ، كه در پردهء زرى به خط « ثلث » بسيار جلى ، آن خديو عادل را نوشته ، به روى قبر كشيده‌اند . مصاحف گران‌بها به خط « ثلث » در پوست آهو نوشته ، در سر قبرش گذاشته‌اند . « نصير افندى » ذكر كرد كه 000 ، 14 جينهء مصرى خرج يكى از اين مصاحف شده [ است ] . و نيز نقل كرد وقت ساختن جاى قبر محمد على پاشا ، در جنب اين مسجد ، خود آمده ، نگاه مىكرد و به حيرت مىگفت : « محمد على ، به عالم نمىگنجيدى ، در اين جاى تنگ و تاريك چطور تا قيامت خواهى خوابيد » . خداوند غريق رحمت خود فرمايد ، كه عجب « خديو عادل [ ى ] » بود . در عهد « خديوى » او ، امنيّت خاك « عربستان » در اعلى درجه بود ، [ و ] مسافرين « بيت اللّه الحرام » از هر جهت آسوده بودند . قوهء « حربيّهء » ولايت « مصر » ، در نهايت انتظام است . در خود شهر ، هميشه 3 طابور « 1 » عسكر نظامى ساخلو هستند . به غير از آن ، 24 فوج نيز در شهر « حاضر ركاب » بود ، كه مىگفتند اين روزها ، يك قسمت از آن را به سرحدّ « حبش » « 2 » روانه خواهند كرد . روز چهارشنبه ، پنجم شهر ذى قعده 96 [ 12 ه . ق . ] امروز در ساعت 6 از دسته گذشته ، به اتفاق جمعى از مشايعين ، به « موقف راه آهن » آمده ، جناب « آقا » به اتفاق 4 نفر در نمرهء اولى و باقى همراهان در نمرهء ثانيه نشستند . كرايهء يك نفر در « راه‌آهن » ، از « مصر » تا « سويس » در مرتبهء اولى 111 قروش صاغ و در مرتبهء درمى 75 قروش و در مرتبهء سيّمى 45 قروش است . واگون‌هاى اين راه ،

--> ( 1 ) . طابور ، واژه‌اى است تركى به‌معناى صف ، فوح . ( 2 ) . حبشه ( اتيوپى امروز ) .