هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
233
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
ترمومتر مىرسد اعتدال هوايش 21 درجه و 8 دقيقه است . ميزان اعتدال « پاريس » 10 درجه و 38 دقيقه است . بدين ملاحظه ، اعتدال فصول « مصر » ، مضاعف اعتدال شهر « پاريس » است و اين فقره مكرّرا به تجربه رسيده است . در فصل زمستان ، رطوبت هواى اينجا از ابخرهء « 1 » دريا حاصل مىشود . كثرت رطوبت آن در ماه « نوانبر » تا 60 درجه و اقّل او تا 26 درجه است . در چهار فصل ابر در هوا ديده نمىشود ، مگر قليلى در زمستان . تفصيل « غلظت » و « كثافت » هوا را در آنجا ضبط كرده بود ؛ از ذكر آنكه موجب تطويل كلام مىبود ، صرفنظر شد . يكى ديگر « كتابخانه عمومى » است كه كتب غريبه اوراق نقشهاى عجيبه در آن كتابخانه است . در ذكر ابنيهء شهر مصر « 2 » است از ابنيهء غريبهء روزگار ، يكى « گنبد هرمان » [ است ] ، كه استحكام بنا و عظمت آن در هيچ قطعهء دنيا مشاهده نشده [ است ] . از اقوال متفقه و ارباب « سير » و « تواريخ » چنان مستفاد مىشود ، كه بناى آن « قبّه » و « گنبد » ، قبل از توفان حضرت نوح - عليه السّلام - بوده ، كه حكماى آن زمان استفادهء وقوع توفان كرده ، كتب غربيه از قبيل « طلسمات » و « نيرنجات » « 3 » و غيرهما را در آن گنبد مدفون ساخته بودند . بعضى را اعتقاد آن است كه بناى آن دو گنبد عالى از حضرت ادريس است ، كه « هرمس الهرامسه » گويند . و صاحب « قاموس » مىگويد : « الهرمان بالتحريك بناهما ادريس لحفظ العلوم فيهما عن التوفان او بناء شبان بن المشلشل او بناء الاوايل لمّا علموا بالطّوفان من جهة العلوم عن النّجوم » . در « تاريخ اخبار الدّول » احمد فرمانى مسطور است كه « بقراوش » بن « مصرايم » بن « مركائيل » بن « ردائيل » بن « عرياب » بن آدم - عليه السلام - از بنى اعمام خود و اولاد « قابيل » زحمت و اذيت ديده ، با هفتاد و چند نفرى از اتباع خود جلاء وطن نموده ، به
--> ( 1 ) . بخارها . ( 2 ) . ر . ك . نگارنده . قاهره بزرگترين شهر افريقا . تهران : گوهر منظوم ، 1383 ؛ 944 صفحه . ( كاملترين كتاب درباره قاهره پايتخت فرهنگى خاورميانه به زبان فارسى ) ( 3 ) . نيرنج ، معرب نيرنگ است . افسونى مانند سحر ، جادو ، مكر .