هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
225
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
لسان متوطنان شهر « عربى خالص » است ، ولى اصطلاحات مخصوصى دارند كه خارج از « فصاحت » است . حرف « حا » را « قاف » و « قاف » را « الف » و « ش » را « س » تلفظ مىكنند . ذكر بعضى اطلاعاتى است كه از كتابچهء « نظارت جليله ماليه مصر » نقل مىشود عدهء جميع اهالى مملكت « مصر » 627 ، 517 ، 2 نفر است . از اين تعداد ، 653 ، 68 كس تبعهء « خارجه » است ؛ از اين جمله 753 نفر تبعهء دولت « ايران » است . اهل شهر ، غير از « اهل سنّت و جماعت » ، 4 فرقه هستند : [ 1 ] كاتوليك [ 2 ] درثووريس [ 3 ] موسوى [ 4 ] يهودى . اكثر قوانين و تنظيمات اينجا مثل قوانين ممالك متمدّنهء « اروپا » است ، مثلا هر « متولّد » و « متوفّى » و « عقد نكاح » را بايد به « مباشرين ديوانى » اظهار دارند و « تذكره » بگيرند ؛ كه از همهء اينها ، سالى مبلغها « ماليات » مىگيرند . عمدهء واردات « مصر » از محصولات « ارضيّه » است . مداخل حاصل « ارضيه » مملكت « مصر » در سنهء ماضيه 800 كرور و 50 لك روپيه بوده است . « روپيه » معادل 3000 « دينار » ايران است . خاك « مصر » قابل هر نوع زراعت است . منافع فوق العاده از محصولات آنجا زارعين برمىدارند و در هر فصلى ، به مناسبت وقت زراعت كرده و در فصل ديگر ، باز در همان زمين زراعت ديگر مىكارند . چنانكه ذكر شد ، بعضى [ از ] اراضى ، در مدت 4 فصل ، 4 بار حاصل مىدهد ؛ و قرار زارعين بر اين است كه هر قسم « فواكه » و « حبوبات » زياده از ما يحتاج شد ، در همانروز به فروش مىرسانند . از جمله ، در سنهء ماضيه ، 589 ، 650 ، 47 « 1 » قروش صاغ « نىشكر » فروخته بودند و باز روزبهروز بر دايرهء امروز زراعت وسعت مىدهند . « نبات مصرى » ، كه در همهجا به جهت « قوه باصره » شهرت دارد ، غير از « نىشكر » نيست . خوبش را هر قدر تصفيه كنند ، بهتر و نافعتر مىشود . « نبات اصلى » خيلى « كمياب » و گرانبها » است ، كه به دست هركسى نمىرسد ؛ ولى نبات
--> ( 1 ) . در اصل : چهل و هفت مليون شش صد و پنجاه هزار و پانصد و هشتاد نه