هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
209
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
امداد يكديگر ، جاى « قبرستانى » و « مسجدى » خريده ، آثار خيرى باقى گذاشتهاند . اميدوارى هست كه ان شاء اللّه « مريضخانه » هم بنا نموده ، در مداواى مرضاى ملّت خود محتاج [ به ] خارج نشوند . در اكثر كوچ [ ه ] ها « چراغ گاز » روشن ، و كوچ [ ه ] ها « سنگفرش » و « نظيف » است ؛ ولى اكثر كوچ [ ه ] ها زياد « تنگ » و « صعبالعبور » است . واپورهاى هر كمپانى كه در « درياى سفيد » تردّد مىنمايند ، هر يكى را در اين اسكله وقت حركتى معين است ، كه تخلف نمىنمايند . واپورهاى تجارتى دولت « عثمانى » و « مصرى » روزهاى « جمعه » به طرف « اسلامبول » و « اسكندريّه » حركت مىكنند ؛ و روزهاى « دوشنبه » از « اسكندريه » به ازمير » و از « اسلامبول » به « ازمير » مراجعت مىنمايند . غير از واپورهاى تجارى مزبور ، در اين اسكله نيز تردد مىكند . واپور [ 1 ] نمسه [ 2 ] ايتاليا [ 3 ] انگليس [ 4 ] فرانسه . و كشتى 3 دولت ديگر نيز يكسره به « ازمير » آمده ، باز به سمت « اروپا » حركت مىنمايند : [ 1 ] آلمانيا « 1 » [ 2 ] سوح « 2 » [ 3 ] يونان . عمدهء سببى كه باعث ترقى و آبادى شهر « ازمير » شده : اولى ، حملونقل و نقل مال التجاره به ممالك « فرنگستان » است . دويّم ، بودن 2 شعبه راهآهن از « ازمير » به داخله ولايت « آيدين » ، يكى به شهر « آرا » « 3 » به مسافت 6 ساعت و ديگرى به شهر « آيدين » « 4 » به قدر 9 ساعت . فى الجمله در خاك « ازمير » 000 ، 230 متر مربع « راهآهن » در كار است ؛ غير از « تراموا » يى كه از كنار دريا شروع شده ، داخل شهر مىشود . ابتداى اين « ترامواى » از لب دريا ، در روى خيابان مسطحى است ، كه كمپانى « فرانسه » 000 ، 30 ذرع از زمين دريا را خشكانيده ، دريا را پيش برده است ؛ و در ميان دريا هم ديوارى از سنگ مىكشد ، كه « ليمان » مىگويند . در هنگام انقلاب دريا ، كشتىها در آن مكان ، محفوظ و سالم مىماند . اين
--> ( 1 ) . آلمان . ( 2 ) . سوئد . ( 3 ) . احتمالا منظور وى شهر كوچك آرلا ( Urla ) است . ( 4 ) . آيدين ( Aydin ) مركز استانى به همين نام در غرب تركيه و ساحل درياى مديترانه اين شهر در زمان رومىها ( 27 ق . م . - 476 م . ) ترالس ( Tralles ) نام داشته و در سال 1990 م . 011 ، 107 نفر جمعيت داشته است .