سايرين به آزادى تردد نمايند . روز سه‌شنبه ، جناب « آقا » به اتفاق جناب « سفير كبير » ، به « تكيه بكتاش » ، « 1 » كه روز ذكر ايشان بود ، تشريف برده ، با آنها ملاقات فرمودند . مختصرى از وضع حاليهء اسلامبول شهر « اسلامبول » كه در وسعت و فسحت ، « 2 » مشهور آفاق و از كثرت شهرت مستغنى از تعريف و بيان است ، و در اكثر تواريخ توصيف آن مسطور است . استيلاى « آل عثمانى » بر اين شهر در سنه 857 [ ه . ق . ] شد ، كه « سلطان محمد فاتح » به تدابير عاقلانه بر آن استيلا يافت . « بلدة طيبة « 3 » » ، تاريخ فتح « اسلامبول » است ؛ كه در اين سال « سلطان محمد فاتح » پسر « سلطان مرادثانى » ، در اين امر معظم عزم جزم نموده ، از ميان « بغاز » از طرف « آناتولى » به « روم ايلى » جسر بسته ، عبور نمود . پس از عبور ، « قسطنطنيه » را محاصره كرده ، فتح نمود . بعد از فتح ، ملقب به « فاتح » شد . در سنه 886 [ ه . ق . ] بعد از 31 سال حكمرانى وفات يافت . سلطان حاليه ، سلطان عبد الحميد خان بن « سلطان عبد العزيز » بن « سلطان عبد المجيد » است ، كه در شعبان سال 1258 [ ه . ق . ] متولد شده [ و ] روز شنبه ، يازدهم شعبان سنه 1293 [ ه . ق . ] بر تخت سلطنت جلوس فرمود . در « تاريخ اخبار الدّول » احمد فرمانى مسطور است كه « سلطان محمد فاتح » ، بعد از استيلاى « قسطنطنيه » ، « اياصوفيه » را كه كليساى معتبر و معبد نصارى بود ، مسجد ساخته و مكتب و معابد زياد درست كرده و قوانين سلطنت را مجرى داشته ، چه‌قدر در اندك زمانى بر مملكت خود افزود و چند جزائرى در « بحر سفيد » مسخّر نمود . و نيز مسطور است كه از « مكّه » الى « اسلامبول » 1380 ميل و نصف است . و قبر ابو ايوب انصارى در زمان سلطان مزبور به دلالت « شيخ شمس الدين » در سمت « كاغذخانه » منكشف گرديد . اكنون جملهء معمورهء « اسلامبول » منقسم به 3 قسمت است : [ 1 ] اسلامبول [ 2 ] قلاطه « 4 »

--> ( 1 ) . در اصل : بكطاش ( 2 ) . گشادگى و فراخى مكان ، گنجايش ، وسعت . ( 3 ) . به حساب ابجد ( جمل ) چنين مىشود : ب - 2 ، ل - 30 ، د - 4 ، ت - 400 ، ط - 9 ، ى - 10 ، ب - 2 ، ت - 400 ، كه مىشود 857 . ( 4 ) . غلطه يا گالاتا ( Galata ) .