مردم از استماع اين خبر وجد كلى و زن‌هاى « فرنگى » خود را زينت مىدادند و رخت عوض مىكردند . تا امروز ، در دريا به هيچ‌وجه آثار « فرطانا » « 1 » و « تلاطم » ديده نشده بود . امروز از تقديرات يزدانى ، باد تندى به حركت آمده ، هوا منقلب گرديد . تلاطم غريبى فرطنهء شديدى شد . كشتى در ميان امواج متراكم متزلزل « كالشّمس فى المرأت فى كف الاشّل » مضطرب مىبود . راكبين كشتى را خوف و بيم غالب آمد و حكاياتى كه در خصوص طغيان « بحر سياه » شنيده بودند ، معاينه ديدند . به همين حالت اضطراب داشت و آنى براى مسافرين آسودگى نگذاشت ، تا اين‌كه فردا صبح از تفضلات الهى آرام گرديد . از « پوتى » تا « اسلامبول » ، محلّ توقف كشتىها در بنادر از اين قرار است : اول : « باتوم » ، دويم « ترابوزان » ، سيّم : « پولادخانه » ، « 2 » چهارم « گيره‌سون » ، با كاف عربى ؛ پنجم « اردو » « 3 » ؛ ششم « سامسوم » ، هفتم « سينوپ » ، « 4 » هشتم « اينه‌بولى » ؛ كه روى هم رفته ، در اين بنادر ، كشتىها به تفاوت اوقات و زمان بارگيرى ، زياده از 24 ساعت توقف نمىكند . مسافت اين بنادر از بندر « پوتى » تا « بغاز اسلامبول » 678 « 5 » ميل است . « اينه‌بولى » ، كه نزديك‌ترين بنادر است به « بغاز اسلامبول » ، در عرض 41 درجه و 56 دقيقه و در طول 33 درجه و 40 دقيقه گرىنيج واقع است . روز شنبه ، بيست و هفتم شهر رمضان 1296 [ ه . ق . ] چون آفتاب طلوع كرد و اضطراب دريا سكون يافت ، خلايق به سلامتى يكديگر

--> ( 1 ) . ورطه ، گرداب ، آشوب دريا . ( 2 ) . بين « ترابزون » و « گيرسون » 4 بندر وجود دارد كه عبارتند از : « آق‌چا آباد » ، « وقفى كبير » ، « گوره‌له » و « تيره‌بولو » . ( 3 ) . اردو ( Ordu ) بندرى است در كنار درياى سياه و مركز استانى به همين نام در 47 كيلومترى گيرسون ؛ كه 000 ، 110 نفر جمعيت دارد و قلعه‌ها و كاخ‌هاى باستانى آن ديدنى است . ( 4 ) . سينوپ ( Sinop ) ، بندر مهمى در كنار خليج سينوپ و مركز استانى به همين نام كه 173 كيلومتر با صامسون فاصله دارد . بناى آن را به عصر برنز در 4500 ق . م . يعنى 6500 سال پيش مىدانند و نام آن از يكى از الهه‌هاى يونان باستان اخذ شده است . اين شهر 000 ، 30 نفر جمعيت دارد . ( 5 ) . در اصل : ششصد و هفتاد هش