سير نمىشود ، 5 « قپك » و « گروانكه » 10 « شاهى » . مرغى ، يك « منات » « 1 » و « گروانكه » ؛ گوشت 14 « شاهى » ؛ هندوانه و خربزه از 40 الى 100 « قپك » عددا به فروش مىرسانند . « وكيل قونسول » 3 دولت در اين شهر مقيم است : [ 1 ] عثمانى [ 2 ] فرانسه [ 3 ] انگليس . سرباز واردوى « روس » ، در اطراف شهر ، در « باستيان‌ها » در « ساخلو » « 2 » هستند . از قرارى كه « شاهزاده شاهرخ ميرزا » ، نجل « 3 » ارشد شاهزادهء والاتبار « بهمن ميرزا » ، كه به رياست قشون در اين شهر مأمور بود ، تقرير نمود ، 9000 نفر جمعيت از سواره و پياده ، صبح و عصر ، مشغول تفنگ و توپ هستند و روزهاى يك‌شنبه ، مرخص بوده ، در شهر گردش مىكنند . شاهزاده مزبور ، پسر سيّمى نواب « بهمن ميرزا » ، شخص بابصيرت و صاحب كمال است . آثار بزرگى از ناصيه‌اش هويدا بود . اكثر اولاد « بهمن ميرزا » در دولت « روس » مشغول خدمت هستند . برادر شاهزادهء معزى اليه در جنگ « قارص » « 4 » خدمت نمايانى كرده ، و يورش‌ها « 5 » و فتح‌ها نموده ، خودش رتبهء سيّمى در « سواره‌نظام » دارد . در اين ساخلو به رياست تمام اردو مأمور بود ، با جناب « آقا » ديدوبازديد اتفاق افتاد . گمرك‌خانهء دولتى كه از امورات اهمه سرحدّى است ، هنوز هم از جانب دولت « عثمانى » در « باتوم » برقرار است . اشياء و ما يحتاج مسافرين را در اين‌جا مأمورين گمرك با دقت تمام ملاحظه مىنمايند . قرار معمولى گمرك « عثمانى » از مال التجارهء دول خارجه بر اين تفصيل است : [ 1 ] صد و هشت « 6 » از متاع « ايران » [ 2 ] صد و شش از مال « روسيّه » [ 3 ] صد و دوازده از مال « فرنگ » [ 4 ] ولى تنها از « تنباكو » و « توتون » درصد ، هفتاد و پنج قرارداد دارند . در اين بندر ، كشتى بخارى 4 « كنپانى » « 7 » كار مىكند : [ 1 ] روس [ 2 ] عثمانى [ 3 ] نمسه [ 4 ] فرانسه .

--> ( 1 ) . در اصل : مناط ( 2 ) . واژه‌اى تركى به‌معناى پادگان . ( 3 ) . فرزند . ( 4 ) . قارص ( Kars ) ، مركز استانى به همين نام در جمهورى تركيه كه با ارمنستان و گرجستان هم‌مرز است . جنگ روس با تركيه ( 1877 - 1878 م . ) در اين مكان به وقوع پيوست . در سال 1990 م . 455 ، 78 نفر جمعيت داشته است . ( 5 ) . در اصل : يرش ( 6 ) . 8 % ، هشت درصد . ( 7 ) . كمپانى ( Company ) ، شركت .