هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
177
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
رسم اينها بر اين است كه اگر مردى در زمان رقص به يكى تكليف نمايد كه به هم رقص نمايند و آن زن يا دختر از تكليف او اكراهى و ابائى نمايد ، همان مجبور است كه تا آخر بازى تكلم ننموده ، ساكت بنشيند . [ در ] تابستان و زمستان ، همين مجلس [ و ] به هميم تفصيل ، در هفته دو شب برقرار بود . در اين شهر « رصدخانهاى » است . گويند در آن « رصدخانه » ساعتى ترتيب دادهاند كه لنگرهاى او به زمين پيوسته و به فاصلهء 10 دقيقه زلزله و حركت زمين را قبل از وقت خبر مىدهد . كارخانهء معتنابه « 1 » در اين شهر ديده نشد ، مگر « فابريك « 2 » كرباسى » . در « مطبعهخانه » اينجا چهار روزنامه طبع و نشر مىشود . دو ورقه به زبان « روسى » و « گرجى » ، هرروز و دو نسخه به زبان « تركى » و « ارمنى » ، هفته [ اى ] يكبار منتشر مىشود . عرض « تفليس » 41 درجه [ و ] 41 دقيقه شمالى است . طولش از « گرىنيج » « 3 » 45 « 4 » درجه و 16 دقيقه است . انحراف از « قبله » به طرف مغرب 15 درجه و 40 دقيقه است . اين است خلاصهء وضع « تفليس » ، از قرارى كه نوشته شد . روز پنجشنبه ، شانزدهم شهر رمضان 1296 [ ه . ق . ] امروز 4 ساعت از دسته « 5 » گذشته ، با « جنرال قونسول » « 6 » و اجزاى « قونسولخانه » و اعاظم تجار از « قونسولخانه » سوار كالسك [ ه ] ها شده ، به « موقف راهآهن » كه در نزديكى باغ « آقا مير فتاح » مرحوم است ، رسيديم . در استاسيون توقفگاه راهآهن جاى مخصوصى است به جهت گرفتن بليت راه آهن . هركس به ميل خود در هريك از اين « پلاس » ، مراتب سهگانه بخواهد ، به همين قيمت پول داده ، بليت مىگيرد :
--> ( 1 ) . قابل اعتنا ، قابل توجه . ( 2 ) . كارخانه ( Fabric ) پارچه ، قماش . ( 3 ) . گرينويچ ( Greenwich ) ، شهرى است در انگلستان در حومه لندن كه داراى رصدگاه نجومى مشهورى است كه اكثر نقاط دنيا وقت ساعات را با آنجا تطبيق مىكنند . ( 4 ) . در اصل : چهل پنج ( 5 ) . ساعت دوازده ظهر يا دوازده شب در ساعتهاى غروب كوك . ( 6 ) . ژنرال كنسول يا جنرال قنسول ، سركنسول و كارپرداز اول .