مقدمه جلد اول دفتر نخست ، از پنج سفرنامه تشكيل شده است : 1 . سفرنامه مازندران ، اثر اليوت دارسىتاد انگليسى ، كه توسط مترجم يا كاتبى ناشناس به رشته تحرير درآمده و تصحيح آن از روى نسخه منحصربه‌فرد كتاب در كتابخانه كاخ موزه گلستان انجام گرديده است . اين سفرنامه به دليل آن‌كه توسط يك مستشار نظامى يك دولت خارجى در ايران نگاشته شده و از معدود سفرنامه‌هاى دوران محمد شاه قاجار است ، از اهميت خاصى برخوردار است . 2 . سفرنامه مكه ، نگاشته محمد رضا طباطبايى تبريزى ، كه نسخه منحصربه‌فرد آن در كتابخانه ملك نگهدارى مىشود . از معدود سفرنامه‌هاى مذهبى عصر قاجار است ، كه توسط يكى از پيروان فرقه شيخيه آذربايجان ( در معيت ثقة الاسلام تبريزى ) نوشته شده است . 3 . روزنامه سفر بروجرد ، كه سفرنامه‌اى است كوچك و كم‌حجم ، كه در اصل گزارش خلعت‌پوشان است ، به خامه جعفر قلى خان معين السلطان . تصحيح اين گزارشنامه سياسى از روى نسخه منحصربه‌فرد كتاب در كتابخانه ملى ايران صورت گرفته است . 4 . سفرنامه اروپا ، اثر كم‌نظير و فوق العاده مهم و خواندنى مير لايق على خان عماد السلطنه ، نخست وزير ايرانىتبار و هواخواه دولت انگليس حكومت نيمه مستقل حيدرآباد هند ، كه گزارش سفر دوم او به اروپا است .