سفر او از روز پنج‌شنبه ، 25 شعبان 1296 ه . ق . / 14 اوت 1879 م . / 23 مرداد 1258 ه . ش . آغاز و پس از گذر از كشورهاى امروزى آذربايجان ، ارمنستان ، گرجستان ، آجاريا ( آجارستان ) ، تركيه و يونان و مصر به عربستان سعودى رسيده و همين مسير دريايى را نيز براى بازگشت برگزيده و مدت سفر خود را 9 ماه و 9 روز قيد مىكند . پايان سفر او آدينه ، چهارم جمادى الثانى 1297 ه . ق . / 14 مه 1880 م . / 24 ارديبهشت 1259 ه . ش . است . وى از پيروان « شيخيه » و مريد « ميرزا شفيع ثقة الاسلام » بوده ، و همه‌جا مورد استقبال كارگزاران و نمايندگان دولت ايران ، خصوصا تبريزىهايى كه مريد اين روحانى بوده‌اند ، واقع شده و سفر آسوده و راحت و كم دردسرى را انجام داده‌اند . به علت همراهى با « ميرزا شفيع » و دعوت پيروان او در شهرهاى مختلف ( آذربايجان ، نخجوان و حتى گرجستان ) گاه اقامت‌شان در يك شهر يا منطقه به 20 تا 30 روز مىرسيده است . حتى مىتوان اين تصور را داشت كه اين سفر جنبهء تبليغى نيز داشته است . مطمئنا در هنگام نگارش ، مؤلف از آرامش و طمأنينه خاصى برخوردار بوده و نشانى از تأثير بحران‌ها و آشفتگىهاى زمان ، در نوشته‌هاى او به چشم نمىخورد . مشخصات فنى نام كتاب براساس مقدمهء مؤلف هداية الحجاج بوده است ، اما در همهء تذكره‌ها و مجموعه‌ها و فهارس به نام سفرنامه مكه شناخته مىشود . گاهى نيز در برخى صفحات از كتاب خود با نام روزنامه سفر ياد مىكند . نسخهء منحصر به فرد آن ، كه به احتمال قريب به يقين به خط مؤلف است ، به شماره 2357 در كتابخانه ملى ملك تهران نگهدارى مىشود . تاريخ كتابت آن 1297 ه . ق . و به خط نستعليق زيبا و خوانا بوده و در 157 برگ 15 سطرى 7 / 17 * 6 / 22 سانتىمتر بر روى كاغذ فرنگى آهار مهره ، با جدول ، نگارش يافته و جلد كتاب نيز ميشن « 1 » قهوه‌اى است . « 2 »

--> ( 1 ) . ميشن , ( mis ? an ) پوست ميش دباغى شده ، كه در فرانسوى Basane مىگويند . ( 2 ) . فهرستواره منزوى ، 1 / 125 ؛ فهرست كتابخانه ملى ملك ، 3 / 465 - 446 . تاريخ ثبت آن 13 / 12 / 1330