محمد حسين بن مهدى فراهانى
49
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
از رشت به انزلى عصر روز ششم شهر شوال وارد رشت شده و هشت روز توقف در آنجا نموده ، و در اين ايام توقف امين ديوان و پسر او امير خان سرهنگ جد و جهدى نمودند كه آنها روانهء بيت اللّه شوند ، بالاخره امير خان رفيق راه شد و صبح دوشنبه چهارده شهر شوال به مباركى و اقبال به طرف انزلى حركت كرديم . امين ديوان و بعضى ديگر از اعيان تا پيربازار « 1 » مشايعت كردند . از رشت تا پيربازار قريب يك فرسخ و نيم و همهجا وسط خيابان و راه ساخته شده و دو طرف درختان جنگلى و توت [ و ] ابريشم و زراعت است . گفتند آبادترين و پرمنفعتترين اراضى گيلان همين قراء و اراضى ما بين رشت و پيربازار است . پيربازار و پيربازار سمت شمال شهر رشت و در كنار رودخانه واقع شده و كاروانسرائى دو مرتبه از چوب ساختهاند و چند اطاق ، سردر و طويلهها دارد . و يك دكان علافى و يك بقالى و يك قهوهخانه در جلو همين كاروانسرا است . و مالك كاروانسرا و دكاكين حاجى مير قاسم نامى از ملاك معتبر رشت است . به واسطهء حمل و نقل اشياء و اشخاص هميشه در پيربازار يابوى پالانى و زينى كرايه و گارى باربر موجود است . و غالبا چند كرجى كرايه هم دم پيربازار در روى آب ايستاده و منتظر بار و سرنشيناند خاصه روزهائى كه واپور « 2 » به انزلى مىآيد و مىرود . و يكى از آن كرجيها را كه معتبر و شش پاروزن داشت ، در هشت قران كرايه كرده و از مشايعتكنندگان وداع نموده با امير خان پسر امين ديوان و دوسه نفر نوكر مشتركى خودمان ، در كرجى نشسته و
--> ( 1 ) - ده از دهستان حومهء بخش مركزى شهرستان رشت . 8 كيلومترى شمال رشت و كنار رودخانهء صيقلان ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 54 ) . ( 2 ) - مأخوذ از لاتين ، كشتى بخارى .