محمد حسين بن مهدى فراهانى
322
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
272 ر 21 - خان احمد خان گيلانى يكى از امراى محلى گيلان در عهد صفويه كه در سال 943 ه . ق . در « بيهپيش » ( بخشى از گيلان كه در شرق سفيدرود واقع و مركز آن لاهيجان بوده است ) حكومت داشت . از زمان شاه طهماسب حكومت « بيهپس » ( ناحيهء غربى سفيدرود كه مركز آن فومن بوده است ) هم به وى واگذار گرديد . شاه عباس پناهدادن عدهاى از رؤساى « قزلباش » و رابطه با « سلطان مراد » عثمانى و « فئودور » اول تزار روس را بهانه قرار داد و در سال 1000 ه . ق . به گيلان لشكر فرستاد . خان احمد بعد از شكست از راه دريا به شيروان و سپس به دربار عثمانى رفت و سرانجام در بغداد وفات يافت . ( ن . ك . تاريخ خانى نوشتهء على بن شمس الدين بن حاجى حسين لاهيجى ، به كوشش منوچهر ستوده ، تهران 1352 ، بنياد فرهنگ ايران ) . 276 ر 12 - چرس Chars مادهاى سقزى زرد مايل به سبز و مخدر كه از برگ شاهدانه مىگيرند و با توتون يا تنباكو در سر چپق يا قليان مىريزند و دود مىكنند . مصريان و يونانيان و هنديان از ايام بسيار دور آن را مىشناختهاند و اول بار هرودوت از خواص مخدر آن نام مىبرد . 281 ر 7 - طايفهء شيخيه فرقهاى از شيعهء اماميهء اثنى عشرى از پيروان « شيخ زين الدين احمد احسائى » از علماى بزرگ شيعه در سدهء 13 ه . ق . كه نسبت شيخى و شيخيه نيز از همين روست . شيخيه در استنباط مسائل فقهى جزو اخباريان و مخالف با اجتهاد از طريق اعمال اصول فقهاند . پيروان احسائى پس از وى بر گرد جانشين او « سيد كاظم رشتى » جمع آمدند و پس از سيد بر سر پيشوايى شيخيه اختلاف رخ داد . بخش اعظم مريدان سيد از حاج محمد كريم خان كرمانى پيروى كردند و دستهء ديگر بر ميرزا شفيع تبريزى اجتماع كردند ( دايرة - المعارف فارسى ، ج 2 ، ص 1524 ) .