محمد حسين بن مهدى فراهانى
24
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
سلام اللّه عليه از بغداد فرارا به شهر قزوين آمدند و در محلهء پنبهريسهء قزوين همگى غايب شدند و كسى ندانست به كجا رفتند . و يكى بقعهء امامزاده على است كه آن هم در محلهء پنبهريسه واقع شده و نسبش گويا اينطور باشد : على بن عون بن امير المؤمنين على بن ابى طالب سلام اللّه عليه است . در اينكه على بن عون بن امير المؤمنين عليه السلام در قزوين شهيد شده شكى نيست . و بعضى از اولاد حنانة بن زيد بن امام زين العابدين عليه السلام نيز در قزوين شهيد شده و برخى وفات يافتهاند و معلوم نيست كه در كدام بقعه واقع شدهاند . عمارتها و بناهاى سلطنتى عمارات قديمهء سلطنتى قزوين كه همه در جنب يكديگر واقع شده و دولتخانه و ارگش مىخوانند از قرار تفصيل ذيل است : عمارت سردر عالىقاپو ، كه از بناهاى شاه سلطان حسين صفوى و در جلو آن خيابان ممتدى است كه آن خيابان نيز از مستحدثات اوست . عمارت حسينيه ، كه آن هم از بناهاى شاه سلطان حسين صفوى است و چند سال قبل سيف الملك وجيه اللّه ميرزا او را حسب الامر ، تعمير كرد . عمارت خورشيد ، كه آن هم از بناهاى سلاطين صفويه است و در اين زمان غالبا اندرونى حكومت قزوين در آن عمارت است . عمارت باغ ، آن هم از بناهاى شاه طهماسب اول است و درختان قوى دارد اما باغش خراب و از آن نظم و ترتيب افتاده است و عمارتش هم ويران است . عمارت نادرى كه از بناهاى نادر شاه افشار است . عمارت ركنيه ، كه از بناهاى مرحوم ركن الدوله علينقى ميرزا است و حالا ديوانخانهء حكام قزوين همين عمارت است . و ارگ كلية اسم است براى ابنيهء عاليه . و ابتدا عمرو ليث صفار در شهر ذرنج دار الملك سجستات « 30 » دار الحكومه ساخت و به واسطهء عالى بودن بنا ، ارگش نام نهاد و پس از آن به تدريج متداول گشت كه در همهجا دار الحكومه را ارگ خواندند . قناتهاى قزوين قنات خمارتاش ، كه از وقفيات عماد الدوله خمارتاش [ است ] ، كه در اوايل اين دولت حسين خان شهاب الملك مبالغى مخارج تعمير
--> ( 30 ) - سيستان .