محمد حسين بن مهدى فراهانى

292

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

سپهسالار ، شيلات بحر خزر و رودخانه‌هاى گيلان و مازندران را به مدت 10 سال از قرار سالى 000 ر 31 تومان از ناصر الدين شاه اجاره كرد و در همان سال به « استپان مارتينويچ ليانازف Stepan Martinovic Lianazof بازرگان ارمنى تبعهء روس ، اجاره داد . و چون ليانازف از پرداخت مال الاجاره خوددارى كرد ، به دستور سپهسالار ، مأمورين ايرانى اسباب صيادى وى را توقيف كردند تا سرانجام كار به مصالحه كشيد و ليانازف قرارداد صيد از رود آستارا تا رود اترك را براى مدت پنج سال از قرار سالى 000 ر 50 تومان در 1296 ه . ق . امضا كرد . اين قرارداد در 1300 ه . ق . براى مدت 6 سال و در 1306 ه . ق . تمديد و در 1311 براى مدت 10 سال تجديد شد . قبل از انقضاى مدت اخير ليانازف مرد و امين السلطان در زمان مظفر الدين شاه قرارداد را با فرزند او « گئورگى استپانوويچ ليانازف Georgi Stepanovic بست ( دايرة المعارف فارسى ، ج 2 ، ص 1537 ) . 54 ر 7 - مشهدسر به واسطهء موقعيت بندرى كه اين شهر در عصر قاجاريه و پيش از آن داشت ، مركز تجارت مازندران و پيش بندر بارفروش ( بابل ) محسوب مىشد . نام اين بندر در زمان پهلوى اول به بابلسر تبديل و با آبادى بندرهاى شاه ، نوشهر و پهلوى اهميت خود را از دست داد . 57 ر 2 - بحر خزر وسيع‌ترين درياچهء كرهء زمين كه بين آسيا و اروپا قرار دارد . قسمت جنوبى آن متعلق به ايران و بقيه‌اش به اتحاد جماهير شوروى . نام كنونى آن خزر ولى در مآخذ يونانى « كاسپيوم ماره Kaspium mare و بعد « هيركانى » ( - هوركانيوم و . . . ) و نام كنونى آن در زبانهاى اروپايى « درياى كاسپين Caspian Sea » و در مآخذ اسلامى : درياى خراسان ، طبرستان ، جرجان ، مازندران ، آبسكون و بحر قانيا . مساحت اين دريا دستخوش تغييرات است چنان كه در 1930 م . حدود 424300 كيلومتر مربع و در 1952 م . 394300 كيلومتر مربع بوده است و ساليانه حدود 3 ر 20 سانتيمتر سطح آن پائين مىرود . در حال حاضر سطحش 28 متر پائين‌تر از سطح درياهاست . ( Encyclopaedia Britannica , Vol . 5 , U . S . A . 1965 , Pp . 15 - 16 ) .