محمد حسين بن مهدى فراهانى
282
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
ميرزا هادى خان درجه و رتبه در نوكرى ديوان ندارد و به جهت كدخدائى قريهء على - شهوز ، بسيار خوب است . ميرزا جعفر خان ، بسيار بامتانت و امانت و ديانت و درستگفتار و درسترفتار است و مستوفى ديوان اعلى و غالبا در طهران متوقف است . حاجى امير خان پسر كوچك امين ديوان است و بسيار باهوش و زيرك و در مطلب فهمى و حسابدانى مسلط و طريقهء نوكرى و عاملى را به درجهء كمال مىداند و مقام و نشان و حمايل آجودانى از درجهء سرهنگى دارد . باغ ديوشل و چون در اين ايام توقف به لاهيجان تعريف و تمجيد بسيار از باغ ديوشل كه در جزو لنگرود و تا لاهيجان قريب دو فرسخ است نمودند ، لهذا روانهء آنجا شدم . بقعهء شيخ زاهد گيلانى در بين راه بقعهء شيخ زاهد گيلانى است كه در يك فرسخى لاهيجان است « * » و اين يك فرسخ راه از لاهيجان الى بقعه را امين ديوان در كمال خوبى ساخته و هيچ گل و لاى نيست . و بقعه در سركوهى واقع شده كه مشرف بر صفحهء لاهيجان است و كوه بسيار عظيمى هم مشرف بر اين كوه و بقعه است . و بالاى كوهى كه بقعهء شيخ در آنجاست به قدر ميدانى صاف و هموار است كه بقعه در وسط اين ميدان و زمين ميدان چمنزار و دور اين ميدان تكتك درختهاى مركبات قوى الجثهء باردار است . و قريهاى در جنب اين بقعه است موسوم به شيخانهبر « 30 » . در اينجا به قدر يك سنگ آب از بالاى كوه جارى و به پائين مىرود كه اهل قريه زراعت مىكنند . مكان اين بقعه از امكنهء بسيار باصفا و بهجتانگيز و خوشآبوهوا و طربخيز است . و سابقا اين بقعه خيلى آباد بوده و در محاذى نهرى كه از كوه مىآيد حوضها و جدولها و فوار [ ه ] ها درست كرده بودند و اكنون آثار همه پيدا است . مىگويند شاه عباس اول اينجا را تعمير يا بنا كرده بوده است و در پانزده سال قبل اين بقعه خراب و ويران گشته ، امين ديوان
--> ( * ) و متصل به مقبرهء شيخ زاهد بقعهايست كه گنبد بيضى از كاشى دارد و در آن امامزادهايست سيد محمد نام كه از اولاد حضرت سيد سجاد عليه السلام [ است ] و صندوقى چوبى دارد و در وسط او هم مقبرهايست . مىگويند قبر يكى از بنات امير تيمور گوركانى است ( حاشيهء متن ) . ( 30 ) - شيخانهور : ده از دهستان حومهء بخش مركزى شهرستان لاهيجان . 3 كيلومترى شرق لاهيجان بر سر راه لاهيجان به لنگرود ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 175 ) .