و خسارت كرايه‌دادن ، مىخرند و مىفروشند . چنانچه در رودسر به واسطهء تعمير يك رودخانه هزار گونه آبادى در ولايت به هم رسيده و به واسطهء آمد و شد تجار بادكوبه و شيروانات چقدر مردم آنجا منتفع شده و مىشوند ، اما در لاهيجان آمد و شد تجار خارجه ابدا نمىشود . هر متاعى را كه بخواهند بفروشند يا بايد حمل به رشت نمايند يا حمل به لنگرود ، و كرايهء گزاف داده و مدتى معطل گشته و عاقبت به زحمت و ضرر فروخته شود . و همچنين اجناس و امتعه و محصول خود را كه باب عراق است بايد اولا يك گمرك در لاهيجان داده حمل به رشت نمايند و ثانيا در رشت به گمرك ديگر رفته به سمت قزوين ببرند . و از لاهيجان به قزوين راهى است كه شش فرسخ نزديك‌تر از راه رشت است اما به واسطهء خرابى آن راه ، كسى عبور و مرور نمىكند . هرگاه اين راه ساخته شود لاهيجانى محتاج به بردن امتعهء خويش به رشت نخواهند بود و محل عبور قوافل شده اسباب آبادانى اين شهر خواهد گشت . و از لاهيجان تا دريا قريب چهار فرسخ است و گفتند قديم دريا نزديك لاهيجان بوده و به مرور پس نشسته و دور گشته است . و در يك فرسخى شهر از طرف جنوب ، رودخانهء بسيار عظيمى است موسوم به شمرود كه از كوهستان ديلمان سرازير شده داخل سفيدرود مىشود . بلوك بلوك حاليهء لاهيجان از اين قرار است : لشته‌نشا ، كه شمال آن منتهى به دريا مىشود و بعضى از قراء اين بلوك خالصه و باقى اربابى است . خالصهء آن خارج از جمع گيلان و لاهيجان و دست مباشرين امين السلطان است . بلوك پاشمچاه ، كه يك سمت آن متصل به دريا است و هيچ خالصه ندارد . بلوك گوكه ، كه منتهى مىشود به خاك ديلمان . بلوك كوهپايه ، اين بلوك بسيار مختصر و چند قريه بيش نيست . قراء اطراف شهر كه به اصطلاح بلوك حومه باشد . محصولات محصولات ولايت لاهيجان ابريشم و برنج است و حاصل ابريشم در قديم بسيار بوده ، و خيلى هم ابريشم گران بوده است . از بيست سال قبل الى حال ابريشم بسيار كم و قيمت آن خيلى ارزان شده است و در بعضى از