محمد حسين بن مهدى فراهانى

268

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

از خرابى ره دو صد فرياد * اين‌چنين ره نصيب دشمن باد مكاريهاى لاهيجان و رشت ، يابوهاى كلفت و محكم دارند كه بلد راه‌اند و با آنها از اين راه عبور مىكنند و الا عبور مال خود انسان از اين راه امكان ندارد . و يكى از طرف قريهء نصر اللّه آباد و بازار سنگر مىرود . اين راه دور تر و هشت فرسخ است يعنى از رشت تا كنار سفيدرود از اين راه شش فرسخ است ، و از كنار سفيدرود تا لاهيجان دو فرسخ است . و اين شش فرسخ هم پرگل و خراب است اما گل و خرابيش از آن راه خيلى كمتر است . و اين هر دو راه محتاج به تعمير و ساختن است و هر دو سه سال يك‌بار به واسطهء ايلجار ، تعمير شده و يك سال كه گذشت مثل اول مىشود . و اين دو راه را ابتدا شاه عباس اول ساخته و سنگچين كرده و هنوز بعضى جاها سنگچين او برقرار است . و از هر دو راه ناچار بايد از رودخانهء سفيدرود بگذرد . و يك ناو بزرگى درست كرده‌اند كه مال و آدم در او مىرود و از او مىگذرد و تنخواه جزئى از اين بابت از هر مال و آدمى مىگيرند . و اين رود سفيدرود خيلى عظيم و بسيار پرفائده و با منفعت است و غالب مزارع گيلان از اين رود مشروب مىشود . و در فصل بهار زياده از حد طغيان مىنمايد به حدى كه به قراء واقعه در اطراف خويش ريخته خرابى وارد مىآورد . و از جمله مواضعى كه به سبب كثرت و طغيان آب سفيدرود خراب گرديده آستانهء اشرفيه « 3 » است كه سيد جلال الدين اشرف آنجا مدفون و موافق نگارش صاحب بحر الانساب از اولاد بلاواسطهء حضرت موسى بن جعفر عليه السلم است . « * » و اين بقعه در جنب رود سفيدرود واقع و در جلو بقعه بازارى بود كه زايرين و اهالى قريه از آن بازار خريد و فروش مىكردند ، و به واسطهء كثرت زايرين از آن بازار به اهالى آن قريه منافع كثيره مىرسيد تا در سنهء هزار و دويست و هشتاد و پنج [ ه . ق . ] آب

--> ( 3 ) - مركز بخش آستانه از شهرستان لاهيجان . 7 كيلومترى شمال غربى لاهيجان و 34 كيلومترى شرق رشت ، بر سر راه رشت - لاهيجان ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 11 ) . ( * ) سيد جلال الدين اشرف برادر حضرت على بن موسى الرضا عليه التحيه و الثناء نوزده سال در لاهيجان رياست كرد و جمعيت و هواخواهان بسيار داشت ، آخر الامر شخصى كه سلسله نسبش منتهى به شمر بن ذى الجوشن مىشد و در گيلان متوقف گشته بر او خروج كرد و در حوالى لاهيجان ما بين او و سيد جلال الدين جنگ درافتاد . در بين جنگ تيرى برسيد جلال الدين خورده شهيد شد و سيد كيا على او را دفن نمود ( حاشيهء متن ) .