محمد حسين بن مهدى فراهانى

217

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

عجم جمع شده و بىتقيه ، روضه‌خوانى مفصلى كردند و اهالى رابغ هم اغلب جمع بودند . حركت از رابغ و روز هشتم محرم الحرام از رابغ حركت كرديم . اينجا راه حجاج مختلف شد ، بعضى از راه شرق رفتند كه راه سلطانى و محل عبور حجاج شامى است و بعضى چون از جمالهاى فرعى مال كرايه كرده بودند ، از راه فرع رفتند . اهالى فرع اغلب شيعهء اثنا عشرى هستند . و راه فرع هم آبادانيش بيشتر است ، اما سه چهار فرسخ دور تر است . بئر مستوره از رابغ تا بئر مستوره شش فرسخ است و شتر ده ساعت مىرود . و تا پنج ساعت آن اغلب از يك فرسخى دريا نمايان است و زمين هم ريگ نرم است . و مستوره چاهى است كه آب آن بسيار بدطعم و شور است . اغلب حجاج آب خوراك از رابغ همراه برمىدارند . و يك دكان سنگى هم در [ بئر ] مستوره است كه علف و خرما مىآورند و مىفروشند . بئر رحصان يا رصان روز نهم از بئر مستوره حركت كرده و منزل امروز بئر رحصان يا رصان است و تا منزل دوازده فرسخ است ، اما با شتر قطار در هفده ساعت مىرود . و راه همه ريگ نرم بود كه شتر به كمال اشكال مىرفت ، تا به بئر رحصان رسيديم . بئر رحصان در پاى كوه بلندى واقع شده و يك چاه است كه قريب بيست ذرع عمق دارد و هفت ذرع عرض و سنگ‌چين و آبش شيرين است . و در نزديكى اين چاه يك محوطه ساخته‌اند كه در آن محوطه در فصل آمدن حجاج ، اعراب از اطراف علف و خرما آورده مىفروشند . در اين شب كه شب عاشورا بود حجاج ايرانى روضه‌خوانى و تعزيه‌دارى مفصلى كردند . حركت از بئر رحصان و روز عاشورا از بئر رحصان به بئر عباس روانه شديم . از اينجا تا بئر عباس هفت فرسخ است اما شتر در دوازده سيزده ساعت مىرود . و اطراف راه دو سلسله جبال بود تا آنكه دربند و تنگه تشكيل يافته ، و اين دربند سنگلاخ و سخت و تنگ و سرابالا بود . و قريب چهار ساعت در اين دربند همه را سرابالا رفته بعد به يك فضائى رسيديم كه اطراف آن كوه و نيم فرسخ در