اين بئر عسفان در ميان عجمها مشهور به بئر اصفهان است ، در وسط بيابانى كه دو سمت آن قريب به كوه است افتاده و سه چاه قريب به يك‌ديگر دارد ، كه دهنهء هريك پانزده ذرع و عمقشان سى ذرع است . و اطراف چاهها را با سنگ و آهك قريب يك ذرع بالا آورده كنار چاه را درست كرده و آب آنها شيرين است . و در اطراف اين چاهها زراعت ذرت مختصرى كاشته‌اند كه از آب همين چاهها ، دستى مشروب مىشود . و بيست دكان هم از گل و سنگ در كنار همين چاهها ساخته‌اند كه در فصل حجاج مأكولات مىآورند و مىفروشند . و در اين منزل قريب ده دوازده هزار حجاج مصرى و جاوه‌اى و هندى و ايرانى و تركستانى جمع شده و اعراب خاوه‌بگير آنها را ممانعت كرده و نمىگذاشتند حركت كنند . و جهتش اين بود ، مقررى كه دولت عثمانى قرار داده بود همه ساله از بابت خاوهء خود و رعيت خارجه به مشايخ عرب بدهد . در سنهء ماضيه قدرى از آن نرسيده و مشايخ مطالبه داشته و مانع از رفتن حجاج بودند بدين واسطه حجاج سه روز در آن منزل اتراق كردند . و شبها تا صبح حجاج با خرسيس و حرامى كه دزد باشد ، مشغول جنگ [ و ] گريز و زد و خورد بوده و يك نفر از مصريها و يك نفر از سارقين كشته شده و معلوم نشد كيست و از چه طايفه است . بالاخره خبر به شريف و والى حجاز رسيده آنها مشايخ را به خصوصيت و تملق اطمينان داده حجاج روانه شدند . حركت از بئر عسفان روز پنجم شهر محرم الحرام از بئر عسفان حركت نموده و روانهء منزل قضيمه شديم . از بئر عسفان تا قضيمه نه فرسنگست ، كه شتر قطار شانزده ساعت راه مىرود . و زمين اغلب ريگهاى نرم ، و بعضى درختهاى جنگلى ديده مىشد ، كه غالب درخت سدر و درخت طرفاء « 1 » بود . همين‌كه يك فرسخ از عسفان دور شد به دربندى رسيد كه يمين و يسار آن كوههاى سنگى است . و در وسط دربند سابقا سدى به جهت اجتماع آب باران بسته بودند . و از آثار چنين نمودار بود كه سابقا در اين مكان آبادى معتبرى بوده . و از اينجا كه گذشت باز بيابان ريگ نرم و در اطراف درختهاى جنگلى است . و دو سلسله جبال هم از يمين و يسار است كه يك فرسخ و نيم فرسخ قريب به جاده است ، تا آنكه به قضيمه رسيديم .

--> ( 1 ) - Tarfa ? - با گياه گز Gaz ( لطفا به اضافات رجوع شود ) .