محمد حسين بن مهدى فراهانى
13
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
رفت به پل كرج مىرسد . پل كرج پنج چشمه و بناء آن از قديم است [ و ] بانى معين نيست . و منبع رودخانهء كرج از جبال ارنگه « 8 » است . و قلعهء سليمانيه كه از بناهاى حاجى محمد حسين خان صدر اصفهانى است و در سنهء 1226 بنا شده ، در كنار جاده قريب به پل است . و از طهران تا پل ، راه همهجا هموار و شنزار است و در بارندگى گل نمىشود . و از پل كه گذشت تا حصار [ ك ] دو فرسخ است . اين دو فرسخ خاك قرمز و در فصل باران و برف راه قدرى گل مىشود . قريهء حصارك حصارك قريهايست از قراء خالصهء ديوان اعلى كه جزو بلوك ساوجبلاغ طهران است و قريب چهل خانوار سكنه دارد . و آبش از روديست كه مخصوص به خود اين قريه است . و اين رود در فصل بهار آبش خيلى است و در تابستان قريب نيم سنگ و به قدر خوراك مال و آدم قريه است ديگر زراعت نمىشود . و ميهمانخانه به قدر يك ميدان اسب پائين دست قلعه واقع شده . و جلو مهمانخانه يك باغچهء مشجر [ و ] گلكار [ ى ] و بىديوارى ساختهاند كه بىصفا نيست و به همان آب قليل رودخانهء حصار [ ك ] گاهى مشروبش مىنمايند . و اين ميهمانخانه بسيار خوش منظر است به علت آنكه در بلندى واقع شده و بلوك ساوجبلاغ در گودى افتاده و چمن كمال آباد « 9 » هم در جلو آن و از دور نمايان است . عمارت و اطاقها و اجزا و عملجات اين ميهمانخانه هم به عينه مثل ميهمانخانهء شاه آباد است . مهمانخانهء ينگه امام از حصارك به ينگه امام « 10 » مىرود و چهار فرسخ است و راه هموار و اغلب شنزار است و در بارندگى گل نمىشود . ينگه امام كاروانسرائى بود از بناهاى سلاطين صفويه ، چون قافله در آنجا كمتر منزل مىكرد و بانى تعمير نداشت و به تدريج خراب و كثيف و دزدگاه شد . بعد از آنكه ميهمانخانهها به اين خط راه افتاد همين كاروانسرا را تعمير مفصلى كردند و حجرات اطراف
--> ( 8 ) - رشته كوههايى كه در شمال شرقى كرج قرار دارد و دهستان ارنگه نيز در دامنه اين رشته است . ( 9 ) - جلگهء وسيعى است در غرب شهرستان كرج بين حصارك و هشتگرد ، جزئى است از دهستان افشاريه ساوجبلاغ كه راه آسفالتهء كرج - قزوين از ميان آن مىگذرد و آبادى آن نيز در شمال جاده ايجاد شده است . ( 10 ) - ينگه امام - ينگى امام : ده از دهستان فشند شهرستان كرج . 28 كيلومترى غرب كرج ، سر راه كرج - قزوين ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ، ص 243 ) .