محمد حسين بن مهدى فراهانى
201
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
را مىگويم كه محل سبكتكين است . از من سؤال از قزوين و غزنين كرد . قريب نيم ساعت از احوالات غزنين و سلطان محمود گفتم . در اين بين قهوه آوردند ، در مجموعهء طلا و زيرفنجانهاى مرصع ، و سرپوش مليلهدوزى روى مجموعه انداخته . و غالب قهوهاش هل و ادويهجات بود . بعد از قهوه يك سيگار خود برداشت و سيگارى به من داد و اين علامت كمال خصوصيت است . آن وقت اذن رخصت خواستم ، خيلى اظهار امتنان و خواهش تجديد ملاقات كرد و چهار قدم مشايعت نمود . دستهء موزيك عصرها يك ساعت به غروب مانده يك دسته موزيكانچى در وسط كوچه كه درب خانهء شريف است ، با كمال خوبى مىزنند و ازدحام خلق مىشود . و سه ساعت از شب رفته همين موزيكانچيها درب خانهء پاشا يك ساعت تمام موزيكان مىزنند . رفتار با غير مسلمان در مكه و منى و مشعر و عرفات و حدود مكه ابدا غير مسلم داخل نمىشود . گاهى سياحان خارج از مذهب اسلام به لباس تبديل به سياحت مى - آيند . اگر فرضا كسى فهميد و آنها گرفتار آمدند محبوس شده و مجازات به آنها خواهند داد . پول در مكه همه قسم پول از قبيل : ليره و مجيدى و ريال فرانسوى و روپيه و جنهء انگليسى و امپريال و ريال هولندى رواج است به خصوص ريال فرانسه كه بيشتر معاملات به اوست . يك ليرهء عثمانى را در مكه يك صد و پنجاه قروش برمىدارند . و مجيدى سفيد عثمانى در مكه بيست و هفت قروش « 10 » است . و ريال فرانسه بيست و هشت قروش « 11 » است . و امپريال يك صد و سى و پنج قروش است . و جنهء انگليسى يك صد و شصت و سه قروش است . و روپيهء انگليسى سيزده قروش است و ريال هولندى سى قروش است . و در مكه هر قروشى شصت پاره است . اما در اسلامبول قروش چهل پاره و هر ليره يك صد و هشت قروش و هر مجيدى بيست قروش است . تولدگاه محمد ( ص ) در نزديكى خانهء شريف جائيست كه مىگويند شعب ابى - طالب ، و محل تولد حضرت رسالتپناهى است . ابتدا ده پله از زمين كوچه پائينتر
--> ( 10 ) - اصل : غروش . ( 11 ) - اصل : همهجا « غروش » است .