ريالش هيجده هزار دينار متجاوز است ، به قونسول خودشان مىدهند . و رسم اينها اينست كه قبل از آمدن به حج در هر شهرى كه هستند به حكومت آن شهر اطلاع مىدهند كه ما امسال به حج مىرويم و فلان مبلغ تنخواه در اينجا مىدهيم كه به قونسولگرى هولند كه در جده است بنويسى كه اين‌قدر تنخواه من از فلان گرفتم ، در صفحات حجاز هر نقطه كه فلان اين تنخواه را خواست بده و نوشتهء مرا بگير . بعد از آنكه وارد مملكت حجاز شدند آن نوشتهء حكومت را كه در دست خودشان است به قونسول خود مىدهند و تنخواه خود را به تدريج مىگيرند . و به جهت همين كار حجاج حقى هم به دولت و قونسولگرى مىدهند و بسا هست [ كه ] توقفشان در مكه و مدينه دو سال هم طول بكشد . و بشرهء اينها اغلب به تركيب اهالى چين و سرخ رو و كم مو هستند . امسال قريب دوازده هزار جاوه‌اى به مكه آمده و از جده و ينبع وارد حجاز شدند . حجاج هندوستان حجاج هندوستان همه ساله از بيست و پنج هزار الى پنج هزار نفر به مكهء معظمه مىآيند . اينها اغلب فقيرند و به تكدى با كشتيهاى بادى آمده و در كوچه‌ها و راهها تكدى مىكنند . و شبها غالب در كوچه‌هاى مكه و جده مىخوابند و به كمال پريشانى مىگذرانند . و از بىاستطاعتى خيلى تلف مى - شوند . و مذهبشان بيشتر حنفى است ، به ندرت شيعه هم دارند . و در جزو اينها حجاج سندى و مسقطى و بحرينى نيز يافت مىشود كه بحرينى آن شيعه و مسقطى خارجى است . و همه رعيت دولت انگليس‌اند ، و از جانب دولت انگليس قونسولى هميشه در جده متوقف است ، و چون اغلب فقيرند براى قونسول‌شان از اينها پول تذكره و منفعتى نيست . فقط مرسومى از جانب دولت خود به او مىرسد مگر آنكه صاحب چيزى باشد و تنخواهى در قونسولخانه امانت بگذارد ، از بابت آن امانت ده يك مىگيرد . و اگر شخص صاحب مالى هم در صفحات حجاز بميرد [ تركهء او ] ضبط قونسولگرى مىشود كه به ولايت و وارث او برساند . در اين ميانه هم [ قونسولگرى ] چيزى خواهد برد . و بسيارى از اهالى هندوستان كه صاحب چيز بوده‌اند در جده و مكه و مدينه سكنى نموده و مجاور گشته‌اند . و در هذه السنه از اهالى هند و سند و مسقط و بحرين به واسطهء ناخوشى كه در آن صفحات بوده بيشتر از پنج هزار نفر در مكهء معظمه نيامده بودند و همه از جده وارد مملكت حجاز شدند .