محمد حسين بن مهدى فراهانى

128

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

سفارتخانهء ايران حاجى شيخ محسن خان معين الملك سفير كبير دولت عليهء ايران عجالة برحسب مأموريت برلن رفته و در اسلامبول نبود ، و از جانب او محاكمات تبعه را حاجى ميرزا نجفعلى خان مىنمود . مشار اليه از اهل تبريز و بسيار بافضل و دانش و متين و معقول و باكفايت و سرترجمان سفارت و جنرال قونسول است ، و در قانچاريه كه مجلس محاكمات باشد مىنشيند . و در زبان تركى و عربى و فارسى تقريرا و تحريرا كمال تسلط را دارد ، و صاحب تصنيف و تأليف بسيار و اسلاميتش غلبه دارد . و در بودن معين الملك هم بيشتر رتق و فتق امور با اوست . و يكى از اجزاء معتبرهء سفارت ميرزا جواد خان مصلحت‌گذار « 41 » است كه مشار اليه معقول و سولزه ، و فرنگى مآبى او غلبه دارد ، و در گفتن و نوشتن زبان فرانسه مسلط است . و سابقا خواهر معين الملك زن او بوده و وفات يافته ، و از او پسرى موسوم به محمد صادق خان دارد كه در مدرسهء دولتى عثمانى تحصيل زبان فرانسوى و بعضى علوم ديگر از قبيل : فيزيك و شيمى و هندسه مىنمود ، و از قرار مذكور در اين علوم با تسلط شده است . و يكى ديگر از اجزاى معتبرهء سفارت ، حاجى ميرزا حسنخان است . مشار اليه مرتبهء نايت اول جنرال « 42 » و قونسولگرى دارد ، و باهوش و حرف‌زن ، و خط شكسته و نستعليق را خوب مىنويسد . و دو سال هم در جده سمت قونسولگرى داشت . و از جانب سلطان عثمانى هم خانه و اراضى به او داده شد . و يكى ديگر از اجزاء معتبرهء سفارت حاجى محمد خان است كه برادر زن معين الملك [ مىباشد ] ، و زبان فرانسه را هم مىداند ، و قونسول‌گرى مصر و اسكندريه و جده با اوست . محل توقف خودش در مصر و سمت جنرال قونسولى دارد . و از جانب خودش قونسولى در جده و قونسولى در اسكندريه معين مىكند . و بعضى اجزاى ديگر هم هستند كه حاجت به ذكر آنها نيست . و در اسلامبول از براى دولت عليهء ايران دو سفارتخانه هست يكى از قديم بوده و گويند از بناهاى محمد خان است ، و يكى را حاجى ميرزا حسينخان مشير - الدوله سپهسالار بنا نموده . و آنكه از قديم است خرابى به هم رسانيده و مجلس محاكمات در آنجاست ، و آنكه مرحوم مشير الدوله ساخته در نهايت امتياز و الان

--> ( 41 ) - مصلحت‌گذار - شارژدافر - كاردار . ( 42 ) - كارپرداز - ژنرال قنسول - سركنسول .