شد . پدرش ميرزا محمد مهدى از شعرا و فضلا و خوشنويسان دوران فتحعلى شاه قاجار بوده است و لقب ملك الكتابى داشته است « 4 » . ميرزا محمد حسين در هنگام فوت پدر ( 1270 ه . ق . ) هفت ساله بود و تا دوازده سالگى در همان قريهء آهنگران نزد مادر بسر برد . در سالى كه مادرش به زيارت حج مىرفت وى را در تهران نزد برادر بزرگش ميرزا محمد ملك فرستاد . وى در تهران به تحصيل فارسى و عربى و ادبيات و تكميل و تحسين خط مشغول گرديد . در 1286 ه . ق . كه ميرزا سعيد خان مؤتمن الملك وزارت امور خارجه را بر عهده داشت ، ميرزا محمد حسين را كه جوانى بيست و دو ساله بود ، در معيت فضل اللّه خان - پسر عضد الملك قزوينى - كه مأموريت سياسى و مذاكره با آقا خان محلاتى ( عطا شاه ) داشت به بمبئى فرستاد . اين سفر مقدمهء ورود ميرزا محمد حسين فراهانى در دستگاه دولتى ناصر الدين شاه گرديد . در سال 1287 ه . ق . كه ناصر الدين شاه براى زيارت عتبات عاليات راهى آن ديار شد ، ميرزا محمد حسين فراهانى گويا مأموريت داشت تا وصلتى ميان خاندان سلطنتى ايران ( ضياء السلطنه دختر شاه ) و پسر آقا خان محلاتى ( جلال شاه ) ترتيب دهد . اين مهم به مرحلهء عمل نرسيد « 5 » و غضب شاهانه را برانگيخت تا جائى كه مؤلف ناگزير گرديد با لباس مبدل در سال 1289 ه . ق . از تهران بيرون رود و خود را به كرمان برساند . ميرزا صادق خان اديب الممالك فراهانى خصوصيات اخلاقى ميرزا محمد حسين فراهانى را چنين توصيف مىنمايد : « . . . تند و بىتملق و مهربان و خيرانديش و بىكينه و باگذشت و پاك ضمير و حقوق‌شناس بود . بىاندازه توكل و توسل داشت . به كسى جز خداى تعالى تعظيم روا نمىداشت . . . در ذوق سليم و طبع مستقيم و حسن خط و زيبايى تحرير و لطف بيان و تقرير مشاراليه با لبنان بود . مصائب ايام جوانيش را شادان و خندان ياد مىكرد . وقتى كه به صحبت مىافتاد از صحبتش نمىشد دل بركند . همه پر از شعر و شاهد و امثال و حكمت و طيبت بود . به

--> ( 4 ) - در سال 1230 ه . ق . فرمان كتابت خاصه و در سال 1235 ه . ق . فرمان منصب ملك الكتابى براى ميرزا محمد مهدى پدر مؤلف صادر شده است كه هر دو فرمان به خط معتمد الدوله نشاط است . ( 5 ) - حاج ميرزا محمد حسين ملك الكتاب فراهانى ، حالت ، تهران 1311 ، ص يه مقدمه .