محمد حسين بن مهدى فراهانى
99
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
و شهرهائى كه در بين اين راه ديده مىشود ، اول اماسيه كه از شهرهاى معتبر [ و ] معظم بوده ، و سلطان علاء الدين كيقباد سلجوقى تجديد عمارت آن كرده است ، و حالا هم از شهرهاى معتبر است . بعد به حاىپت ، بعد به طخات « 12 » بعد به سواز ، كه معدن مس و نقره دارد . بعد به ديار بكر مىرسد . و از قرار مذكور راهش بسيار امن و آباد و هر ساعتى قريه [ اى ] در سر راه ديده مىشود . حركت از سامسون خلاصه روز چهارشنبه بيست و سه وقت مغرب ، واپور از سامسون حركت نموده و ساعت هفت شب رفته كه قريب به صبح باشد ، به بندرى رسيد موسوم به سناب « 13 » . و اين بندر در جزو طرابزن و قائم مقام نشين ، و قريب پانصد خانوار سكنه و پنجاه دكان و دو هزار جمعيت آن است . و معمول نيست هر واپور در اين بندر توقف كند . و واپور ما چون بار به جهت اينجا داشت چهار ساعت توقف كرده بار داد و گرفت و دو ساعت از آفتاب گذشتهء روز پنجشنبه بيست و چهار روانه شد . و در بين راه قلعه [ اى ] هم در وسط دريا نمودار بود [ كه ] اسمش معلوم نگرديد . و يك ساعت از ظهر پنجشنبه گذشته وارد بندر آئينهبولى « 14 » گشت و لنگر انداخت . بندر آينهبولى آئينهبولى « * » قصبچهايست در جزو مملكت آناطولى ، و رودخانه [ اى ] از ميان آن مىگذرد و قائم مقام نشين است ، و در بغل كوه جنگلى واقع شده و كوههاى جنگلى ديگر متصل به آن بسيار است . و تخمينا دو هزار خانوار سكنه كه هشت هزار جمعيت باشد ، با دويست و پنجاه دكان دارد . و شهر پرآب و درخت و باصفائى است ، و رطوبت هوايش بسيار است . و از جانب دول خارجه قونسول و مأمورى در اينجا نيست و تبعهء دولت ايران احدى در اينجا يافت نمى - شود . و چون اين بندر متصل به جنگل است تجارت آن منحصر به تخته و چوب است كه به اسلامبول حمل مىشود . و واپور در اينجا بار بسيار از چوب و تخته گرفته و دو ساعت به غروب مانده از آئينهبولى حركت كرد . حركت از آينهبولى و از اينجا كه گذشت كوهها و ساحل همهجا در اطراف دريا خيلى نزديك بود . و از باتوم تا اينجا هم كه دست چپ مملكت آناطولى
--> ( 12 ) - Tokat ( 13 ) - Sinop ( 14 ) - Inebolu ( * ) از سامسون الى آئينهبولى 125 ميل است ( حاشيهء متن ) .