گردشگاه اهالى و اطراف اين شهر بسيار سبز و خرم و بعضى درختهاى جنگلى در وسط كوچه‌هاست . و يكى از جاهاى با صفاى شهر كوه بزتپه است كه در آنجا مقبره‌ايست مشهور به اخى اهروان از دراويش . و مىگويند از خدام حضرت سيد الشهدا ( ع ) بوده ، و عثمانيها به او معتقدند و نذر و نيازها مىكنند . و نيز در وسط شهر باغ و قهوه‌خانه‌ايست كه آب جارى و درختان بسيار دارد و محل تفرج اهالى است و اسمش قازنو است . و كوه ديگرى است كنار شهر موسوم به قاريق كه باصفا و ييلاق اهالى است . اتباع خارجى و سه قونسول در اينجاست : قونسول ايران ، قونسول روس [ و ] قونسول انگليس . و در اين وقت قونسول ايران حاجى ميرزا حسين خان پسر ضياء السلطنه است ، كه خود او همراه معين الملك سفير كبير به برلن رفته ، و دو پسرش كه به سن هيجده و بيست بودند در آنجا و به ديدن اين بنده آمده و همه‌جا همراهى كردند . و زبان تركى و فرانسه را خوب مىدانند ، و باز هم مشغول تحصيل علم و خط فرانسه مىباشند . و قريب هشت صد نفر تبعهء ايران در طرابزون و اطراف آن هستند ، كه پنجاه نفر تاجر و باقى كسبه و متفرقه‌اند . اسامى تجار معتبر اينجا از قرار تفصيل است : حاجى سيد على آقا برادرزادهء ناظم التجار ، حاجى ملا على خوئى ، حاجى على اصغر خوئى ، كربلائى كاظم تبريزى [ و ] آقا محمود سلماسى . تجارت و تجارت اين شهر دو قسم است : يكى متاع تجارت خودش است ، كه از قرار تفصيل است : لوبيا ، فندق ، سيب‌زمينى ، توتون ، كتان ، جوراب ، شعربافى و آهن‌سازى مختصرى دارد . و يكى متاع خارج است ، كه عمده شكر و قند و خشكبار است . و تجارت ابريشم باب كاشان هم در اينجا خوب منفعت مىكند . و مال التجاره از اسلامبول به ايران از طرابزن عبور مىكند كه مكارى به خشكى از طرابزن بيست و چهار روزه به تبريز مىرسد . تلگرافخانه بر حسب اتفاق به تلگرافخانهء اين شهر رفتم ، اولا اجزاى تلگرافخانه همه اهل خود شهر طرابزن بودند ، ثانيا همه مسكرات به افراط خورده و