حسنعلى خان افشار

234

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

زمخت ، جلوه مىنمايد . با اين همه شبادان‌ها براى مردم سخت كوش دزفولى هواى سرد و دلپذيرى را ايجاد مىكنند تا بتوانند در فصل تابستان به آسانى زندگى كنند « 1 » . 68 . در تحفة العالم زير نام « صفه » از اين سكوها چنين ياد شده است : مردم آن شهر [ دزفول ] را رسم است كه بعد از نوروز فيروز هر كس به‌قدر استعداد صفّه از گچ و سنگ در ميان آب بنا نمايد و تمام تابستان را از اول شام در آنجا روند و هركس از هر صحبتى كه او را خوش آيد مشغول گردد و همانجا بخوابند و صبحى هر كس پىكار خود را گيرد « 2 » . اين صفه‌ها هنوز در ميان رودخانهء دزفول وجود دارند و تابستان‌ها به كار مىآيند . 69 . زبان مردم دزفول از لهجه‌هاى گويش لرى است ، زيرا مردم آن با مردم ديگر مناطق لرنشين به آسانى ارتباط برقرار مىكنند . همچنين بررسى ساخت‌هاى گوناگون اين دو لهجه تعلق‌شان را به اصلى مشترك ، نشان مىدهد . ازاين‌رو در ميان بسيارى از پژوهشگران ، لهجهء دزفول به نام لرى دزفولى نيز خوانده مىشود . نخستين بار يكى از زبان‌شناسان هندى كه در حفارىهاى شوش همراه باستان‌شناسان فرانسوى بوده است ، به پيوستگى لرى دزفولى با ديگر لهجه‌هاى لرى توجه كرده است و حاصل پژوهش‌هاى خود را به سال 1959 م . در هند منتشر ساخته است « 3 » . 70 . بىشك بناى پل به روزگار ساسانيان باز مىگردد ، گرچه بانى آن به‌درستى روشن نيست . بااين‌وجود نيز بسيارى عقيده دارند كه آن همچون پل شوشتر در زمان شاهپور ساسانى و به‌دست والرين ، امپراتور روم ، ساخته شده است . البته همگونىهاى بنيادين اين دو ، تا حدودى سخن بالا را تأييد مىكند . تعداد چشمه‌هاى آن را بين 20 تا 34 نوشته‌اند ؛ با اين‌حال آنچه كه اينك به نام پل قديم در دزفول به چشم مىخورد ، چون بيش‌تر بناهاى باستانى ، تنها بنياد آن متعلق به روزگار ساسانيان است و در طى زمان

--> ( 1 ) . برپايهء ديده‌هاى نگارنده از شبادان‌هاى محله قلعه در دزفول ، فروردين 1373 ؛ همچنين نك : چريكف ، سياحتنامهء مسيو چريكف ، ص ص 43 و 138 . - Loftus , Travels and . . . , p . 304 ( 2 ) . موسوى شوشترى ، ميرزا عبداللطيف ، تحفة العالم ( چاپ سنگى ) ، ص 35 . ( 3 ) . Unvala , J . M . ; Contribution to Modern persia Dialectology , passim .