حسنعلى خان افشار
226
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
خرمآباد جاى بحث دارد . لسترنج بهطور گسترده اما بىهيچ نتيجهگيرى روشنى به اين مسئله پرداخته است « 1 » . 42 . منظور كوهى است كه از آن به نام كوه مشرقى ياد كرده است ( تص . 2 ) : كوهى كه در بالاى محله شمشير آباد قرار دارد و جزو ارتفاعات مدبه است . 43 . در نقشهء نويسنده با واژهء « جنوب » مشخص شده است . ( تص . 2 ) با توجه به مسافتى كه در اينجا ذكر شده و نيز برپايهء تطبيق نقشهء ياد شده با وضعيت جغرافيايى منطقه ، مىتوان آن را با كوهى كه در بالاى محله قاضىآباد امروزى قرار دارد يكى دانست اين كوه به همراه كوه مشرقى ارتفاعاتى را تشكيل مىدهند كه روىهم مدبه گفته مىشود . 44 - منظور كوه مشهور سفيدكوه ( اسپىكوه ) است كه يكى از قلههاى آن در كنار خرمآباد « پاسنگر » نام دارد . 45 - منظور كوه كوچكى است كه در ميان شهر قرار گرفته است و قلعهء فلك الافلاك را بر روى آن ساختهاند « 2 » . 46 - لايقترين فرزند فتحعلىشاه قاجار است كه در سالهاى 1212 ق . تا 1237 ق . حكومت فارس ، قزوين و كرمانشاه تا لرستان و خوزستان را بر عهده داشت . با آمدنش به لرستان حكومت واليان از خرمآباد به پشتكوه انتقال يافت . همچنين توانست اسدخان شيركش ، خان بختيارى و حسن خان والى را به زير فرمان آورد و به يارى آنها به خاك عثمانى حمله كند . اما در مراحل پايانى اين اردوكشى چنان بيمار شد كه به مرگش انجاميد « 3 » . از او نيز ديوانى برجاى مانده است « 4 » . 47 - در بسيارى از كتابهاى روزگار قاجار بيشتر بناهاى تاريخى مناطق غرب و جنوبغربى ايران را به او نسبت مىدهند كه با توجه به مدت حكومت اين شاهزاده پذيرفتنش دشوار است و چنين كه برمىآيد او آنها را مرمت كرده است يا شايد اندكى را
--> ( 1 ) . نك : لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص ص 217 - 218 . ( 2 ) . براى آگاهى از ابعاد و مساحت آن نك : استاندارى لرستان ، مطالعه اجتماعى فرهنگى لرستان ، ج 1 ، ص 58 . ( 3 ) . حبيب آبادى ، محمد على ، مكارم الآثار ، ج 1 ، ص ص 135 - 141 . ( 4 ) . نك . افشار و . . . ، فهرست كتابهاى خطى كتابخانه ملك ، ج 2 ، ص 281 .