حسنعلى خان افشار

205

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

بوده و راه قديم بروجرد - اراك از درون آن مىگذشته است « 1 » . 89 . مركز دهستان مشك‌آباد بخش فرمهين شهرستان اراك است كه در 38 كيلومترى شرق شهر اراك و 5 / 1 كيلومترى ايستگاه مشك‌آباد قرار دارد . امامزاده حسين بن زين العابدين آنجا است و از زمان احداث راه‌آهن به مشك‌آباد معروف شده است « 2 » . 90 . از بخش‌هاى شهرستان قم است كه داراى 58 آبادى و 14259 نفر جمعيت مىباشد . افزون بر اين در سال 1365 ، 78 آبادى خالى از سكنه داشته است . از شمال به بخش‌هاى جعفرآباد و مركزى شهرستان ساوه ، از غرب ، جنوب و جنوب غربى به بخش‌هاى مركزى تفرش و آشتيان و از شرق به بخش مركزى قم مىپيوندد . داراى دو دهستان : قاهان در شمال و دستجرد در جنوب مىباشد « 3 » . 91 . تصوير اين مسجد در « ب 52 پ » دستنويس آمده است ، امّا متأسفانه امكان آوردن آن در اين‌جا پيدا نشد . با اين حال در مجموعه نقاشىهاى « دوهوسه » تصوير كاروانسرا و مسجد مشبكى صدر آباد درج گشته است « 4 » . 92 . آوازهء اين درهء وحشتناك چنان بوده است كه توجه جهانگردان اروپايى را نيز به خود جلب كرده است . ازاين‌رو در سفرنامهء از خراسان تا بختيارى مىخوانيم : از دره‌اى عبور مىكنيم كه عارى از هر گونه گياه و به درهء ملك الموت موسوم است . به عقيدهء عوام الناس اين دره مسكن شياطين متعدد و غول‌هاى موحش و خطرناك است . عامهء مردم چنين تصور مىكنند كه « مير غضب خدا » يعنى ملك الموت يا عزرائيل در روى زمين محل‌هاى استراحت عديده‌اى دارد و يكى از آن محل‌ها همين دره‌اى است كه ما اكنون از آن عبور مىكنيم . اين مير غضب خدا در اين‌جا تنها نيست بلكه غول‌هاى موحشى هم در اين‌جا با او همراه هستند

--> ( 1 ) . نك : سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 256 . ( 2 ) . سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 1 . ( 3 ) . مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( قم ) ، ص ص 1 - 2 ، 10 ، 35 - 36 . و نيز نك : مهندس الممالك ، كليات جغرافياى ايران ، ص 57 ؛ شيروانى ، زين العابدين ، بستان السياحه ، ص 273 ؛ Schindler , H . , Eastren persian IRAK , PP . 49 - 50 . ( 4 ) . نك : دوهوسه ، لويى اميل ، سفرى به ايران ، ص 108 .