حسنعلى خان افشار
201
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
حادثهء ياد شده بايد روزهاى شنبه و يكشنبه 17 و 18 رمضان 1245 ق . / 21 و 22 اسفند 1208 ش . ، روى داده باشد . 77 . تكاو ، توكتوك آب ، تيك تيكى ، تكتك آب . دهى از دهستان حسينيهء بخش الوار گرمسيرى شهرستان انديمشك مىباشد كه نام آن را از چگونگى ريزش آب چشمهء معروف آنجا گرفتهاند « 1 » . خانم دوراند در وصف طبيعت آنجا مىنوسد : كنار رود خانههاى واقع در درهء تكتك آب ، صبحانه خورديم . بالاى سرمان ، در سرتاسر مسير رودخانه ، پرتگاهى از خاك رس مشاهده مىشد . به نظرم اين پرتگاه در حدود صد فوت ارتفاع داشت و آبشارى شكسته از بالاى آن به پايين مىغلطيد . در انتهاى آبشار رديفى درخت مىديديم كه بهاينطرف و آنطرف در حركت بودند و نور آفتاب از پشت سر ما به آنها مىتابيد . در مسير نهر پرسياوشان فراوان به چشم مىخورد « 2 » . 78 . كيالو يا كيالان گردنهاى است بزرگ بر سر راه كاروان رو خرمآباد - دزفول كه سختى آن در ميان مردم لرستان ضرب المثل است . موقعيت جغرافيايى و دشوارى عبور از آن عواملى هستند كه موجب شدهاند هميشه مورد توجه قرار بگيرد . ازاينرو است كه راولينسون آن را با مسير حركت آنيگون ، سردار اسكندر ، تطبيق مىدهد و در متون روزگار صفويه به اين سوى ، بسيار به نام آن برمىخوريم « 3 » . 79 . دهليچ ، دهليز . وجه تسميه آن به درستى روشن نيست و نخستين كسانى كه به ضبط آن همت گماشتهاند ، براى تطبيق آن با نظام آوايى فارسى رسمى ، آن را دهليز نوشتهاند كه اكنون برخى معنى دهليز فارسى ( دالان ) را بر آن حمل مىكنند ، در صورتى كه معنى دال ياد شده با مدلول خود هيچ رابطهء منطقىاى ندارد . ازاينرو بهكاربردن صورت گفتارى آن درستتر به نظر مىرسد . به هر حال دهليچ نام رشته كوهى است در ميانكوه لرستان كه با توجه به ويژگى بارز چينخوردگىهاى زاگرس ، موازى با ديوارهء كيالو امتداد يافته است و ارتفاع آن بهطور متوسط 2000 متر مىباشد . چون بر سر راه
--> ( 1 ) . نك : راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، ص 75 ؛ دوراند ، سفرنامهء دوراند ، ص 141 . ( 2 ) . سفرنامهء دوراند ، ص 141 . ( 3 ) . نك : راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، ص 73 ؛ عالم آراى صفوى ، ص 135 ؛ ايزدپناه ، حميد ، آثار باستانى و تاريخى لرستان ، ج 2 ، ص ص 19 - 20 .