حسنعلى خان افشار

192

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

وى در انجام امور حكومتى خوزستان اشاره شده است . به پاس خدمات خانوادگيش در روزگار ناصر الدين شاه به سمت‌هاى بزرگى منصوب شد از جمله : در 1268 ق . به منصب آجودان‌باشىگرى انتخاب گرديد . 1273 ق . همراه امين الملك براى عهدنامه پاريس به اروپا رفت . در 1275 ق . با درجهء سرتيپى ، مستشار ايران در عثمانى بود و تا 1296 ق . اين مقام را حفظ كرد . 1309 ق . سمت وزير مختارى ايران در اتريش را بر عهده داشت . « 1 » 56 . برپايهء گفته‌هاى سالمندان دزفول ، خنچه ظرف بزرگى بود كه هنگام عروسى و جشن‌هاى بزرگ در آن خوردنى و شيرينىهاى گوناگون مىريختند و در ميان مجلس مىنهادند . خنچه‌ها انواعى داشته‌اند كه حسب نوع و اهميت هر مراسم نوع خاصى از آنها به كار مىرفته است . مثلا خنچه‌هاى بزرگ كه به صورت مستطيل‌هايى با طول 5 / 2 تا 3 متر و عرض 1 تا 2 متر بودند ، در مراسم عروسى به كار مىرفتند . اين ظروف مستطيل شكل در چهار گوشهء خود چهار پايه داشتند كه ارتفاع هر يك بين 20 تا 30 سانتيمتر بود . مردم دزفول ، هنگام عروسى ، آنها را از برنج و تربچه پر مىكردند ، سپس ده پانزده نفر به گرد هر يك از آنها مىنشستند و با دست شروع به خوردن مىنمودند . افزون بر اين ، خنچه‌ها براى شيرينى خوردن پيش و پس غذا نيز به كار مىرفتند . مردم قديم دزفول ، برپايه توانايى ماليشان در خنچه‌ها انواع گوناگونى از شيرينى را مىريختند : دولتمندان از شيرينىهاى گرانبهاى شكر پنير استفاده مىكردند و مردم كم دست ، از نخود و كشمش . در مراسم عروسى بزرگ خانواده كنار خنچه شيرينى مىايستاد و جوانى پيمانه به دست نيز حاضر مىشد آنگاه مهمانان يكىيكى پيش مىآمدند و دستمال‌هاى خود را مىگشودند تا به فرمان آن بزرگ و به وسيلهء جوان پيمانه به دست پر مىشد . « 2 » 57 . از مستوفيان و پيشكاران دورهء قاجار در مناطق لرستان و خوزستان است . به گفتهء دوبد پس از اردوكشى معتمد به خوزستان و منصوب شدن ميرزا احمد خرقانى به حكومت لرستان ، ميرزا رضا پيشكارى او را به عهده داشت . و دوبد خود در منگره با وى

--> ( 1 ) . نك : بامداد ، ئ مهدى ، شرح حال رجال ايران ، ج 4 ، ص ص 334 - 335 . ( 2 ) . برپايهء گفتگو با گروهى از سالمندان محلهء كتكتان دزفول ، فروردين 1373 .