حسنعلى خان افشار

186

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

عهدهء صاحب بنيچه ( مالك ) بود . دولت هم جيرهء جنسى و مواجب نقدى در ششماههء مدت خدمت به او مىپرداخت كه در شش ماههء مرخصى خانه نصف مىشد . حقوق شش‌ماههء مرخصى اين افواج به اسم شش‌ماههء محل در دستورالعمل ( بودجه ) هر ولايت مىآمد . مقرر شد هر سال موقع نوشتن دستور العمل هر ولايت معين كنند كه هر ولايتى چند فوج ساخلو ( پادگان ) لازم دارد تا مصارف شش‌ماههء سرخدمت آنها در دستور العمل ولايت پيش‌بينى شود . وزير لشگر با لشگرنويسان خود اين كار را هم مثل بنيچه [ هرده انجام مىداد ] . . . در قشون سواره هم كه از ايلات گرفته مىشد همين وضع را برقرار كردند ؛ منتهى در آنجا واحد سوارگيرى شتر يا گاو و يا گوسفند بود كه هر كس به‌قدر احشام خود سوار مىداد ولى سوار شش‌ماههء محلى نمىدادند و هروقت آنها را احضار مىكردند ، جيره و مواجب و عليق و اسب مىگرفتند « 1 » . دو فوج لرستانى كه در اين‌جا به آن اشاره شده است فوج بيرانوند به سركردگى زين العابدين خان و فوج امرايى به سركردگى تشمال خان هستند « 2 » . 41 . تشمال خان امرايى پدر برخوردار خان و پدربزرگ نظر على خان امرايى ، سردار اكرم ، است و از تشمالان بزرگ لرستان در پايان روزگار فتحعلى شاه تا زمان فرمانروايى ناصر الدين شاه است . او در روزگار شاه مرد در خدمت اردشير ميرزا و سهام الدوله بود . افزون بر گزارش حسنعلى خان در گزارش سپهر به حضورش در اردوكشى سهام الدوله عليه قوام الدين طباطبا آگاه مىشويم « 3 » . او با جعفر قلى خان بختيارى پسر اسد خان شيركش ميانهء خوبى داشته است و در جنگ وى با حسينقلى خان دوركى ( ايلخانى ) - جنگ سرخون - شركت مىكند « 4 » . به احتمال تا 1273 ق . بايد مرده يا به عللى از صحنه كنار رفته باشد ، زيرا در جنگ ايران و انگليس در خرمشهر ( 1273 ) برخوردار خان فرزندش فرماندهى فوج لرستان را بر عهده دارد « 5 » . 42 . شاهسون ، شاهيسون شاهيسون ، نامى است تركى به معنى شاه دوست يا دوستدار شاه . دربارهء وجه تسميهء آن نوشته‌اند :

--> ( 1 ) . مستوفى ، عبد الله ، شرح زندگانى من ، ج 1 ، ص ص 69 - 70 . ( 2 ) . نك : مقدمه ، ص ص 40 و 46 . ( 3 ) . نك : سپهر ، ناسخ التواريخ ، ج 3 ، ص 127 . ( 4 ) . نك : سردار ظفر ، خسرو خان ، يادداشت‌ها و خاطرات سردار ظفر بختيارى ، ص ص 38 - 39 . ( 5 ) . نك : همانجا ، ص 172 .