حسنعلى خان افشار
183
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
شرقى به بخشهاى چقلوندى و زاغه ، از شمال به بخش الشتر ، از غرب به شهر خرمآباد و از جنوب و جنوب غربى به دشت كرگاه متصل مىشود . مهمترين روستاهاى آن چنار حمام ، خانجان خان ، تنگ نمك ، تجره ، زاهد شير و دولتشاهى مىباشد . از خوش آب هواترين مناطق لرستان است كه 2171 خانوار و 13304 نفر جمعيت در آن زندگى مىكنند « 1 » . 37 . در تنگهاى به همين نام در 10 كيلومترى شرق خرمآباد قرار دارد و از روستاهاى دهستان ده پير بهشمار مىآيد . در سال 1365 ، 74 خانوار و 417 نفر جمعيت داشته است . ساكنان آن از طايفهء كمالوند هستند . در اين ده خوش آب و هوا ، مقبرهء شش ضلعىاى وجود دارد كه صاحب آن شناخته نيست . رود كرگانه از آن عبور مىكند و در گذشته اردوگاه نظامى حكمران لرستان بوده است . از جمله نبرد سنگين سپاه رضاخان با مردم لرستان در اين نقطه روى داد كه به يادمان آن آرامگاه سرباز گمنام را در آنجا برپا كردهاند « 2 » . 38 . از شخصيتهاى تعزيه مجلس ورود به شام است : هنگام ورود اسيران كربلا به بارگاه يزيد ، فردى فرنگى به عنوان سفير از كشور فرنگ وارد مىشود . او چون گريه و زارى اسيران را مىبيند علت آن را جويا مىشود و از يزيد درخواست آزادى آنها را مىكند اما او نمىپذيرد . اسيران كه دل رحمى سفير را متوجه مىشوند ، به پروپاى او مىچسبند و التماس مىكنند كه آنها را شفاعت كند . سفير بيشتر ناراحت مىشود و دوباره ، به التماس از يزيد مىخواهد كه اسيران را آزاد كند ، ولى او نمىپذيرد و با سنگدلى درخواست او را رد مىكند . بهناچار وى دربار يزيد را از روى خشم و ناراحتى ترك مىكند . معمولا كسى كه چنين نقشى را بازى مىكرد ، اين لباسها را مىپوشيد : كت ، شلوار ، كلاه لبهدار ، كفش ، پيراهن معمولى و دو پارچه به رنگ سبز و قرمز كه چپ و
--> ( 1 ) . نك : سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 6 ، ص 174 ؛ مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى سال 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( خرمآباد ) ، ص 110 . ( 2 ) . نك : سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 6 ، ص 174 ؛ مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( خرمآباد ) ، ص 91 ؛ ايزدپناه ، حميد ، آثار باستانى و تاريخى لرستان ، ج 1 ، ص 123 ؛ امير احمدى ، خاطرات نخستين سپهدار ايران ، ج 1 ، تمام كتاب ؛ Douglas , W . O . , Strange lands and Friendly People , pp . 104 - 109 .