بازگشت و دو سال بعد - 1269 ق . - درگذشت « 1 » . 22 . فرمان و تعليقهء ياد شده ، در گزارش وقايع‌نگاران رسمى بازتاب گسترده‌اى دارد و همه به اتفاق ، تاريخ آن را سال 1266 ق . نوشته‌اند . اين فرمان از سوى امير كبير براى خانلر ميرزا فرستاده شد ، زيرا محمد رحيم خان قاجار حاكم گلپايگان و خوانسار در ادارهء آن سامان ناتوان بود . اين در شرايطى صورت گرفت كه در كنار گلپايگان يكى از آشوب‌هاى بزرگ روزگار شاه مرد ، آشوب مردم اصفهان ، در جريان بود و خانلر ميرزا نيز براى سركوبى آن سربازان سيلاخورى را به آنجا گسيل داشت « 2 » . 23 . ميرزا ابو طالب نائينى وزير و پيشكار خانلر ميرزا در بروجرد بود . چنين كه برمىآيد مردى با تدبير و كاردان بوده است . در كتاب انساب خاندان‌هاى مردم نائين از او نيز نامى به ميان آمده است : وى پسر ميرزا باقر جشوقانى است و اعقابش نام و نام خانوادگى ( سجادى ) دارند و از پيروان طريقهء شيخيه مىباشند . پسرانش : 1 . ميرزاحسين . 2 . حاج ميرزا محمدعلى » « 3 » . شادروان ساكى تاريخ درگذشت او را 1286 نوشته‌اند « 4 » . 24 . بروجرد در سال‌هاى پايانى حكومت محمدشاه در شمار شهرهاى آشوب‌زده قرار دارد : مردم اين شهر چندى پيش از مرگ محمد شاه در تب و تاب شورش ايلخانى زيان‌هاى بسيارى ديدند . زآن پس نيز جمشيد خان ماكويى به حكومت آنجا آمد و سربازان ماكويى ، همچون ديگر شهرهاى ايران ، بر مردم بروجرد نيز ستم بسيارى روا داشتند : ستمى كه حاصل آن ويرانى است كه در اين جا بدان اشاره شده است و تا آنجا كه مىدانيم مردم را چنان خشمگين كرده بود كه به محض شنيدن خبر مرگ شاه ، بر سراى

--> ( 1 ) . نك : اعتمادالسلطنه ، المنتظم ناصرى ، ج 3 ، ص 225 ؛ بامداد ، مهدى ، شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 230 ، ج 2 ، ص 115 ، مقدمه ، ص ص 37 - 54 ؛ Loftus , Travels and . . . , pp . 286 , 332 . ( 2 ) . نك : سپهر ، ناسخ التواريخ ، ج 3 ، ص 129 ؛ هدايت ، رضا قلى خان ، روضة الصفاى ناصرى ، ج 10 ، ص 509 ؛ خورموجى ، حقايق الاخبار ناصرى ، ص 89 . ( 3 ) . بلاغى ، سيد عبد الحجة ، كتاب انساب خاندان‌هاى مردم نائين ، ص ص 103 - 104 . ( 4 ) . ساكى ، جغرافياى تاريخى و تاريخ لرستان ، ص 336 ؛ روزنامهء وقايع اتفاقيه ( 1268 ) ، نمرهء 19 ، ص 2 .