حسنعلى خان افشار
154
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
ايلات شهر ، در اطراف شهر ، دور طرف مغرب شمال ، ايلات فيلى لرستان است . طرف مشرق بختيارى ، [ 34 پ ] جنب مغرب اعراب چادرنشين مىباشند . پيغمبر دانيال ( 72 ) در دو فرسخى شهر دزفول ، بهطرف مغرب ، مدفون است . و امامزاده دزفول ، طرف جنوب مغرب شهر ، محمد ابن جعفر عليه السلام ( 73 ) است كه از اصحاب امام حسن ( ع ) بوده و در شهر شوشتر دعوا نموده ، زخمدار شده ، آمده در [ اين ] مكان كه حال بقعه دارد ، مدفون است . شوشتر تا دزفول دوازده فرسخ است . از شوشتر به محمره « 1 » سه شب راه است . از محمره « 2 » به بصره يك روز راه است . باز از دزفول به حويزه سه منزل راه است و به فلاحيه چهار منزل است . به اصفهان از راه بختيارى ، از كوهستان ، ده منزل است . قلم و وسمه در دزفول به عمل مىآيد . قلم هيچ جاى دنيا [ بهتر از آن ] نيست . احوالات شهر شوشتر بارى تفصيل احوالات شوشتر كه آقا محمد جواد تقرير كرد بدين طريق است : دو محله دارد ، اسمش گرگر و دست واست ( 74 ) . و عمال و خوانين شوشتر ميرزا سلطان على خان و ميرزا كلبعلى خان برادرش و ميرزا سلطان محمد خان و ميرزا محسن خان و آقا محمد زمان و عزيز إله خان و آقا سلطان حسين و آقا اسداله هستند ( 75 ) . مجتهدى كه دارد ، آقا سيد حسين و شيخ جعفر است ( 76 ) و سادات هم زياد دارد . شهرش خيلى بزرگ ، دو مقابل دزفول بوده . نوزده سال پيش ازين طاعون افتاده ، خراب كرده ، حالا باز مقابل دزفول هست . شهر قديم است . رودخانه « 3 » هم دارد . مىگفتند سه مقابل رودخانهء دزفول است و رودخانهء دزفول هم ده فرسخ پايين شهر شوشتر داخل رودخانه شهر شوشتر مىشود . قلعهء سلاسل ( 77 ) هم در شوشتر است . و عمال كه زياد خدمتگزار و در امورات ديوان اهتمام دارند ، عزيزاله خان و آقا
--> ( 1 ) . در اصل : بمخمبره . ( 2 ) . در اصل : مخمبره . ( 3 ) . در اصل : رودهخانه .