حسنعلى خان افشار
144
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
جمله گلستان است . عمارات ديگر خراب شده لكن گلستانآباد است . و تركيب گلستان اين عرض است كه : يك عمارت در ميان واقع شده دورو ، كه يك حياط كه اوّل داخل مىشوند ، همهء حياط را درياچه ساختهاند و چشمهء آبى از ميان درياچه بيرون مىآيد . آبش خيلى صاف است [ به طورى ] كه ته درياچه نمودار است و آن طرف حياط باغچه است . خيابانها سرودار « 1 » است . ميان باغچه خوب ، نسترن و گل سرخ و انار و ساير گلها است و ميان خيابان با درازى حياط حوض است . پنجاه فواره دارد و در پيش روى عمارت با يك حوضى ساختهاند از سنگ تراشيده ، كه خيلى استادىها به كار بردهاند . و زير عمارت هم سردابه است . ميانش حوض فوارهدار و حمام خوبى دارد كه يك چشمهء عليحده از ميان حوض حمام بيرون مىآيد و حمام هم خيلى خوشتركيب است و گلستان خيلى صفا دارد . و قلعه دو دروازه دارد . خيلى محكم بوده ، لكن حالا قدرى خراب شده و رودخانهء بزرگ چسبيده به قلعه مىگذرد . و پل خوبى با سنگ تراشيده محمد على ميرزاى مرحوم درست نموده ( 54 ) و آنطرف رودخانه دامنهء كوه مشرقى را باغى درست نموده ، همهاش درخت سرو ( 55 ) و خيلى باصفا است . درخت ميوهء باغ خشكيده و خراب شده ، [ آنها را ] بريدهاند [ 48 پ ] لكن سروها همه مانده و خيلى خوشنما است . خلاصه تعريف گلستان و صفاى قلعه و سروستان و قلعهء بالايى و عمارات و شهر خرمآباد نسبتى به جاهاى ديگر كه خانزاد ديد ، ندارد . گلستان و قلعه از همه زيادتر صفا دارد . انشا الله تعالى من بعد حكم بشود قلعه و گلستان را درست آباد كنند . نشانهء خوب و بناى عالى است . اگر قلعه محكم باشد گمان نيست با زور و [ به ] آسانى بتوان گرفت . زياده چه جسارت به عرض شود . [ 49 ر ]
--> ( 1 ) . در اصل : سرو .