روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )
292
سفرنامه كلاويخو ( فارسى )
او نيز مهر سيمينى كه بر آن بعضى كلمات و اشكال مناسب نوشته شده است برميدارد و پاى حكم اثر آن را ميگذارد . آنگاه يك مأمور ديگر مضمون آن را در دفتر خويش ثبت مىكند و آن را باز نزد داور ميآورد و او نيز اثر مهر خود را با مركب چنان كه گفتيم بر آن مينهد . چون سه يا چهار تا از اين احكام مهر و صادر شد ، آنها را برداشته و مهر تيمور را كه بر آن اين شعارست كه « اين راست است » « 1 » و سه دايره به شكل سه گوش بر آن كندهاند ، بر آنها ميزنند * بدينگونه هر يك از دادستانها براى نوشتن احكام و فرمانها ، منشى مخصوصى دارد با دفترى كه در آن مضامين احكام و فرمانها را پاكنويس ميكنند . تا حكم يا فرمانى به مهر يكى از داوران تيمور رسيد ، بىدرنگ آنچه در آن دستور است بموقع اجرا گذارده مىشود . اينك كه توصيف سمرقند بپايان رسيد و آنچه در آنشهر بر ما گذشته بود گفتم و بيان كردم كه چگونه اعليحضرت ما را بار داد ، به نقل داستان چگونگى بر سر كار آمدن تيمور و نابودى دولت طغتمش خان ، خان ( قبيلهء زرين ) تاتار كه اميرى نيرومند و دلير و براستى دشمنى مقتدرتر و خطرناكتر از ( سلطان بايزيد ) ترك بود ، و اينكه چه كسى جاى طغتمش خان را گرفت و ادعاى پادشاهى و فرمانروايى سرزمين تاتار كرد ، يعنى رئيسى بنام ايديكو كه زمانى دست نشانده و زيردست تيمور بود ، و اكنون نيرومندترين رقيب اعليحضرت است و با او در حكومت و فرمانروايى همسرى و برابرى مىكند ميپردازم * . در حدود يازده سال پيش طغتمش خان ( قبيلهء زرين ) تاتار ، نيرو گرفت و چون سپاهى گران از سواران داشت ، بپيش راند تا ( از سرزمين قبچاق ) سرزمينهايى را فتح كند و ايران را مورد تاخت و تاز قرار داد . وى بسوى استان ( آذربايجان ) آمد و تبريز را با همهء نواحى ارمنستان عليا گرفت . بسيارى از شهرها غارت شدند و بسيارى حصارها ويران گشتند و همهء آن حدود بدست لشكريان وى بباد نهب و غارت رفت . ما سفيران بهنگام سفر در
--> ( 1 ) - سجع مهر تيمور دو كلمه « راستى رستى » بوده گويا كلاويخو درست متوجه آن نشده باشد . م .