اصطبلها تا سيصد اسب نيز يافته ميشد كه پس از يك دقيقه با ساز و برگ تمام آمادهء حركت ميگرديد . اينك نيز عين اين ترتيب منتهى به ميزان خيلى كوچكترى در راههاى دور و دراز سرزمين ايران معمول است . وانگهى چنان كه هم اينك گفتيم ، از لحظه‌اى كه سفيران اسپانيا پا بقلمرو تيمور گذاشتند ، مهمان او بشمار ميآمدند و جيرهء گوشت و نان و شراب كاملا برايگان دريافت ميداشتند . كلاويخو در بيان اين مطلب از فرصت استفاده كرده و شرح ميدهد كه تاتاران با چه بيدادگرى و ستمى با دهقانان و روستائيان ايرانى رفتار ميكنند . راهنمايان و صاحبان مناصبى كه از طرف دربار فرستاده ميشدند تا با سفيران ملاقات كنند و راهنماى آنان باشند ، همه جا خواستهاى خود را با باران تازيانه و ايراد ضرب و شتم وصول ميكردند . همچنانكه به پيش ميراندند ، گاهگاهى مخصوصا در شهرها ، به اسپانيائيها خلعت زربفت و گاهى اسب تقديم ميشد . اين هدايا ( چنان كه كلاويخو ميگويد ) بعدها بهنگامى كه بنا برسم و عادت بايد تحفى به راهنمايان خويش بعنوان يادگار وداع بدهند ، مفيد واقع شد . چون بمشهد رسيدند به اسپانيائيها هشدار داده شد كه خويشتن را براى مرحلهء بعدى سفر كه همانا عبور از صحارى بى آب و علفى بود كه پيش از وصول به جيحون در سر راه آنان بود ، آماده كنند . چون از درهء مشهد گذشتند از گدارهاى كوهپايه‌ها بسوى مشرق راندند و به كوره راه سنگلاخى كه از آنجا تا سرخس ادامه داشت رسيدند . سرخس ( يا محلى در همسايگى آن ) بندرى بود كه از آن بر زورقهاى كوچك مىنشستند و بر رود « تجند » « 1 » حركت ميكردند . مسير اين رودخانه بموازات رود مرغاب بسوى مشرق كشيده شده است . شهر مرو در كنار رود مرغاب واقع است و سرخس از مرو تقريبا 110 ميل فاصله دارد كه اين فاصله در صحراى بى آب و علف قراقوم يا بيابان شنزار سياه ، بايد پيموده شود . در اين راه دور و دراز همواره تشنه و از كم آبى

--> ( 1 ) - همان رود تجن امروزى است ( م . ا . )