روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )
92
سفرنامه كلاويخو ( فارسى )
اما بيشتر اين ساختمانها رو بويرانى ميرود . ديوارهاى اطراف حياط رو بويرانى است و غالب دروازههايى كه به كليسيا منتهى مىشود اخيرا در اثر ريزش سنگ مسدود گشته است . اما ميگفتند ( كه در روزگار پيشين ) محيط اطراف اين بناى كليسيا ده ميل مساحت داشته است . در زير زمين سن سوفى آب انبارى است كه آب بسيار دارد و ميگفتند چنان وسيع است كه در آن صد كشتى كوچك به آسانى ميتواند حركت كند . همهء اين شگفتيها كه گفتيم و بما نشان داده شد با بسيارى شگفتيهاى ديگر در آن كليسيا هست كه بر شمردن و توصيف مختصر آنها ممكن نيست و حتى نميتوان نام برد ، براستى كه اين كليسيا چنان عظيم و مناظر آن چنان شگفت است كه اگر ساعتهاى متمادى در آنجا صرف شود براى ديدار همهء آنها كافى نيست . حتى اگر هر روز تماشاچى براى ديدار آن كليسيا بيايد باز هم چيزهاى تازه و ديدنى هست كه در گذشته متوجه آنها نشده است : ناگفته نماند كه سطح خارجى گنبد سن سوفى تماما با يك صفحه سرب پوشيده شده است . سرانجام بايد يادآور شد كه اين كليسياى عظيم محل بست نشستن است كه در آن يونانى و غير يونانى مجرم ، خواه دزد يا راهزن يا قاتل به آن پناه ميجويد و در آن كاملا در امان است و هيچگاه نميتوان او را به زور جلب كرد .