گورگسلانى « 1 » در قرن پنجم [ ميلادى ] همزمان با تفليس احداث شده ، از تمامى آثار و يادبودها و ساختمان‌هايى كه از روى غرب اقتباس شده است ، مهم‌تر و شايان توجه‌تر است . پلى كه بر روى قسمت شيب‌دار رود كر زده‌اند ، آولابار را به محله‌هاى ارمنىنشين و ايرانىنشين متصل مىكند و اين محله‌ها از برج و باروى قديمى ايرانى به نام نارين قلعه « 2 » تا لبه‌ى خندق عميقى كه از ته آن رودخانه جارى است ، ادامه دارند . آنجا هر مسافرى خود را به اندازه‌ى بمبئى يا يزد از اروپا دور حس مىكند . خانه‌هاى خاكسترى رنگ با پشت‌بام‌ها كه يكى از بالاى آن ديگرى سردرآورده است ، در كوچه‌هاى تنگ پيچ در پيچ و پر از فراز و نشيب قرار دارند . ديدن اين‌چنين كوچه‌هاى عجيب و غريب موجب تعجب هر جهانگرد خارجى مىشود . اروپاييان هر بار كه هوس مىكنند براى رفتن به حمام‌هاى معدنى از اين محله‌ها بگذرند ، حمام‌هايى كه تنها با آب‌هاى گوگرددار ، گرم و داير شده‌اند و تفليس نامش را به صورت تىليس - كولاخى « 3 » يعنى شهر [ آب‌هاى ] گرم از آنجا گرفته است ، گه‌گاه راه را گم مىكنند . در اين كوچه‌هاى آرام و ساكت زنان ايرانى درحالىكه تمامى بدن خود را زير چادر بزرگى از چيت كبودرنگ ، سفت و سخت پوشانيده‌اند ، و زنان تاتار با انداختن روپوش قرمزرنگى روى صورت خود ، كه طى قرن‌هاى متمادى قيافه‌ى آسيايى آنان همچنان بدون تغيير و دست نخورده مانده است ، آهسته آهسته راه مىروند . از ميدان كه نام يكى از فلكه‌هاى اين محله‌ى آسيايى است و بازار ارمنىها هم در همانجا واقع است ، كوچه‌هاى پر پيچ و خم منشعب مىشود و در سطح شهر امتداد مىيابد . در هر دو سوى كوچه‌ها پهلوبه‌پهلو ، دكان‌هايى قرار دارند كه هم محل خريد و فروش و هم كارگاه صنعتگرى هستند و در اين دكان‌ها هرچه ساخته مىشود ، درست در مقابل چشمان مشتريان و رفت و آمدكنندگان در كوچه و خيابان است . صاحبان بعضى از

--> ( 1 ) . Waktang - Gourgaslan : شاه واختانگ گورگسلانى يكى از قهرمانان ملى گرجستان در قرن پنجم ميلادى و زنده‌كننده حكومت ملى در آن سرزمين است . م . ( 2 ) . در متن Naraclea نوشته شده است . تصور مىرود كه نارين قلعه باشد . و در قلعه‌ها ، قلعه درونى را نارين قلعه يا نارين دژ مىگويند . ر . ك . لغتنامهء دهخدا . در پاره‌يى از شهرها - مانند اردبيل - قلعه‌ى شهر به نارين قلعه معروف است و نارين در تركى به معناى خرد است . م . ( 3 ) . در متن Tbilis - Kalaki ، ولى به زبان گرجى تىليس كولاخى ، يعنى شهر آب‌هاى گرم درست است . ر . ك . لغتنامهء دهخدا . م .