فصل سوم تفليس نخستين احساس - شهر روسى : گالاوانسكى - چشم‌انداز - قصر - « گروشگ » زمستانى - موزه‌ى قفقازى - هتل‌ها - پل وورنتسف - قسمت مهاجرنشين - [ باغ ] مجتهد - تفليس قديم - آوبار - متكى - سقدرى - ميدان و بازارهاى ارمنى و ايرانى - سقدرى - پتگن - داويد قديس - باغ گياه‌شناسى - دژ نارين قلعه - جمعيت : روسى ، آلمانى ، گرجى ، ارمنى ، ايرانى ، تاتار ، اروپايى - تهيه‌ى مقدمات سفر - ژيرولامو رئالينى - چند پند نيكو . تفليس ، پايتخت ماوراى قفقاز ، بر ساحل رود كر و در ميان دره‌يى عميق كه اطراف آن را كوهستان‌هاى خشك ، ولى خوش‌رنگ و خوش‌تركيب فراگرفته ، واقع شده است و شهر تباين‌ها و اضداد است . در قسمت جديد شهر كه شهرى روسى است هر تازه‌واردى چنين خيال مىكند كه وارد شهر سن‌پترزبورگ « 1 » يا مسكو شده است ، ولى محله‌هاى قديمى گرجىها يا ايرانىها همان‌طور دست نخورده مانده و همان حال و هواى كاملا آسيايى خود را حفظ كرده است . كوى ايروان « 2 » كه محله‌ى كم و بيش بينابينى است ، ولى كم‌كم به صورت يك محله‌ى اروپايى درمىآيد ، در قسمت شرقى و قسمت روسى شهر واقع شده است و در حقيقت خط فاصل ميان تفليس گذشته و تفليس آينده است . در آن سوى كوى ايروان ، در قسمت بالاى رود كر محله‌ى روسى سولالك « 3 » و چشم‌انداز زيباى گالاوينسكى « 4 » ديده مىشد . در قسمت جديد شهر ، كوچه‌هاى عريض و خوب سنگفرش شده و مغازه‌ها ، كه آنها را اغلب فرانسويان اداره مىكردند ، با كوچه‌ها و

--> ( 1 ) . Saint Petersburg ( 2 ) . Erivan ( 3 ) . Solalak ( 4 ) . Galavinsky