ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
331
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
وسيعترى بودند كه صدر الصدور ناميده مىشد . اين مقام عالى روحانيت كه قدرت و نفوذ روحانى و مردمى آن موجب وحشت زمامداران كشور شده بود ، به وسيلهى فتحعلى شاه لغو گرديد . از آن زمان به بعد جامعهى روحانيت تحت نفوذ و هدايت شخصيتهايى قرار گرفت كه رسميت آن چنانى ندارند ، ولى به علت شهرت در تقوى و پرهيزكارى و اعلميتشان ، مورد احترام فراوان ديگران هستند . اين شخصيتهاى روحانى كه از نظر افكار عمومى مقدس شناخته مىشوند و به آنها مجتهد مىگويند ، از قدرت و نفوذ كمنظيرى برخوردارند . آنها نزد حاكم وقت و مردم مورد احترام هستند و هر نظرى كه دربارهى مسائل شرعى و حقوقى بدهند هميشه قابل اجرا و محترم است . بزرگترين اين مجتهدها در كربلا نزديكى بغداد - كه در قلمرو تركها واقع است - سكونت دارد . اين شهر همان جايى است كه اولاد [ حضرت ] على [ ع ] به وسيلهى سربازان يزيد به شهادت رسيدند و اينك مزار امام حسين [ ع ] هر سال تعداد زيادى از زوار ايرانى را به سوى خود جلب مىكند . قبور فرزندان حضرت محمد [ ص ] و حضرت على [ ع ] و امامها كه به نام امامزاده معروفاند ، از نظر مردم جزء اعتاب مقدس به شمار مىروند . كمتر قصبهيى در ايران وجود دارد كه به داشتن مقبرهى يكى از اين امامزادهها مباهى نباشد . [ و ] اعتقاد و احترام عميق مردم به امامان يكى از صفات بارز و شاخص ملت ايران به شمار مىرود . . . . در شهرها بعضى از افرادى كه به طبقهى بورژوازى تعلق دارند ، صوفى هستند ؛ به اين معنى كه دين ظاهرى را درخور شأن يك انسان هوشمند و جستجوگر نمىدانند و ضمن نفى آن به تفكرات فلسفى خود دل مىبندند . اغلب صوفىها به وحدت وجود و بعضى ديگر به توحيد و گروههايى حتى به شرك يا كفر مطلق اعتقاد دارند . . . . . . . صوفىها نسبت به پيروان مسيح يا افكار اروپاييان نفرت و انزجارى از خود نشان نمىدهند ، حتى تعدادى از آنها به لژهاى سنتجان « 1 » - كه شعباتى از گراندلژ انگلستان است - وابستهاند . اين لژها در سال 1800 در تهران و اصفهان تأسيس شد ولى مدتى است به علت آنكه روحانيان افراد فراماسون را شريك و مسبب توطئهچينى بابىها معرفى كردهاند به فرمان ناصر الدين [ شاه ] منحل گرديده است . فرقههايى كه صددرصد جنبهى مذهبى دارند ولى مطابق با اصول و موازين قرآن
--> ( 1 ) . Saint Jean : يوحناى قديس .