ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
294
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
تهران ، خرابههاى رى ، نجفآباد ، كاخهاى اشرفآباد و دوشان تپه از آن بالا ديده مىشود . روى ديوارهاى جايگاه مخصوص اين بالاخانه تصاوير شاهزادگان قاجار نقاشى ، و نقوش برجستهيى از چهار زن - يكى از سر تا پا غرق در اسلحه - حجارى شده است . ساختمانها از يك حياط چهارگوش داخلى - كه در وسط آن حوض بزرگى نيز ساختهاند - نور مىگيرند . تزيين داخلى اتاقها ، نظير اغلب ساختمانهاى مجلل ايرانى عبارت از آيينهكارى ، گچكارى ، اكليلكارى و نقاشىهاى عجيب و ساده و بىپيرايهيى از صحنههاى حماسى ايران است كه اين نقاشىها با تصاويرى از زندگى چنگيزخان و تيمور لنگ به هم آميخته است . شاه خيلى كم در قصر قاجار اقامت مىكند ، چون در اطراف آن از شكار خبرى نيست . كمى بالاتر از قصر قاجار قصر سلطنتآباد واقع است و معمولا دربار از فصل بهار به آنجا نقل مكان مىكند . ساختمانهاى متعدد اين قصر در محور خيابان بزرگى كه از ابتدا تا انتهاى يك پارك زيبا و پرآب و سايهيى امتداد دارد ، بنا شدهاند . تقريبا به جاى در ورودى ، كلاه فرنگى كوچكى در ابتداى اين خيابان وجود دارد تا سفرا و نمايندگان خارجى بتوانند پيش از باريافتن به حضور شاه كمى آنجا استراحت كنند و يا به سر و صورت خود صفايى بدهند . ساختمان دوم در طبقهى همكف جز سنگهاى شيشهيى ميناكارى شدهى كف اتاقها كه كار ارزندهيى است ، چيز درخور توجه ديگرى ندارد . شيشههاى پنجرهى اتاقهاى طبقه اول ، از لحاظ تركيب رنگ و اشكال زيباى هندسى ، بهترين نمونهى اين نوع هنر تزيينى است . سقف يكى از اتاقهاى مجاور باغ نيز با همان شيشههاى الوان تزيين يافته است ولى متأسفانه نقاشىها و رنگآميزى زشت و بدريخت آنكه تصاويرى از كارخانهها و ويرانههايى را نشان مىدهد ، از زيبايى آن مىكاهد . كاخ اصلى را برابر استخر بزرگ و چهارگوشى ساختهاند كه گنبد بلند آبى رنگى دارد و گچبرىها و برجستهكارىهاى آن بسيار زيبا است . در وسط تالار وسيع اين كاخ كه از پنجرههاى بزرگ نور ملايمى به آن مىتابد ، حوض كوچكى از مرمر سفيد ساختهاند كه فوارهى زيباى آن هميشه در حال فوران است . اين تالار خصوصيات اصيل زيادى دارد ولى متأسفانه قرار شده است نقاشىها و تزيينات آن را تغيير بدهند و به جاى آنها از روى طرحهايى كه شاه از اروپا سوقاتى آورده است ، تصاويرى از يك سالن پذيرايى در كاخ