سرچشمه مىگرفت . و در آب ( رودى ) كه تمام سال از آن كوهستان سرازير مىشود ، حتى يك ماهى پيدا نمىشود ، نه بزرگ نه كوچك . اما اولين روز ايام پرهيز « 1 » كه شروع مىشود تا شنبه‌ى مقدس آب پر از ماهى مىشود و تنها در اين مدت مىتوان صيد كرد ، بعد از آن باز ماهىها ناپديد مىشوند . « 2 » خوشبختانه به نظر ما در ارمنستان نيز مانند جاهاى ديگر از دوره‌ى معجزه‌ها مدتى گذشته بود و اگر آن غذاى گرم نبود ، باز هم مجبور بوديم به خشكه نانى و مقدارى ماهى ساردين بسازيم - غذاى ناچيزى كه از زمان ته كشيدن كنسروهاى خريدارى شده از تفليس تنها خوراك شبانه‌روزى ما بود . از النوفكا تا ايروان سراسر جاده رو به سرازيرى بود ، به اين جهت چشم‌انداز زيباى گوك - چه را خيلى زود از دست داديم ولى در عوض از دور قله‌ى آرارات نمايان شد كه مانند كله قند بزرگ برفى بىآنكه با زمين پيوندى داشته باشد ، در وراى درياى بىكران آسمان آويزان به نظر مىرسيد . آن شب را ما در دهكده‌ى آختى « 3 » كه جمعيت آن از مالاكان‌ها و ارمنىها تشكيل شده است ، گذرانديم . مسئول چاپارخانه از زيبايى دره‌ى چيچك « 4 » ( دره‌ى گل‌ها ) و از هتل‌هاى بسيار خوب كنستانتيسكوى « 5 » ، آسايشگاه ايروان آن قدر تعريف كرد كه تصميم گرفتيم فردا سرى به آنجا هم بزنيم . جاده‌يى كه به آن جايگاه تفريح و خوشگذرانى مىرفت ، پر از پرتگاه‌ها و

--> ( 1 ) . Careme : كه در كتاب به نقل كلمه به كلمه از تقرير اوليه و قديمى سفرنامه ماركوپولو به صورت quaresme نوشته شده است ، ايام پرهيز و روزهاى روزه گرفتن كاتوليك‌ها است و مدت آن از روز چهارشنبه شروع شده و در روز احياى مسيح يعنى شنبه مقدس ، كه جمعا چهار روز است ، ختم مىشود . م . ( 2 ) . اين قسمت به فرانسه‌ى غلط و شكسته بسته‌يى عينا از قول ماركوپولو [ Marco - polo ] در كتاب نقل شده است . احتمالا عين همان عباراتى است كه بعد از آنكه جهانگرد معروف به سال 1296 ميلادى گرفتار و در زندان ژن به مدت سه سال زندانى شد ، خاطرات خود را با فرانسه مغلوطى به هم زندانى خود موسوم به روستى جلو Rustigielo از اهالى پيز تعريف كرده است . ولى در سفرنامه‌يى كه از ماركوپولو با ترجمه‌ى شادروان حبيب الله صحيحى از سلسله انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب به زبان فارسى چاپ شده است ، چنين مطلبى مشاهده نشد . م . ( 3 ) . Akhti ( 4 ) . در متن : Daratch - Tehak ( 5 ) . Constantiniskoi