فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
354
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
براى عصر آن ترتيب داده شده بود خدمتكار ايرانى يك ساعت اضافى براى ميزبان آورد . در حالى كه يك ساعت بالاى بخارى وجود داشت . دليل اين كار آنگاه معلوم شد كه ميزبان دو ساعت را با هم مطابق كرد و صورت اسامى دعوتشدگان را به خدمتكار داد و او نيز در حالى كه ساعت را در دست داشت براى انجام دادن وظيفهء خويش يعنى رفتن به خانهء يكيك آنها ، خارج شد . مقصود اين بود كه چون در ايران ساعتها را به طرز مختلفى كوك مىكنند ميهمانان ساعت خود را با ساعت ميزبان مطابق سازند . اين همان ترتيبى است كه در موقعى كه افراد انگليسى مقيم يك كشور خارجى مىخواهند با هم شام بخورند انجام مىگيرد . چه در غير اين صورت ممكن است براى آغاز شام تا دو ساعت اختلاف پيدا شود . هنگامى اين نكته را به خاطر مىآورديم كه كرمانشاه نزديكترين شهر به مرز ايران است و پى مىبريم كه فشار تجددخواهى هنوز كليهء نقاط كشور را تغيير نداده است . بازگشت به وطن از ايران شامل چندين مسافرت است ، يعنى مسافرت از كرمان به فلات يزد ، اصفهان ، تهران ، همدان ، كرمانشاه ، عبور از مرز و ورود به بغداد كه روى هم رفته مسافتى بيش از 900 خ 1 كيلومتر مىشود . آنگاه از بغداد مسافرت امرى سهلتر مىگردد . ابتدا بايد از صحرا گذشت و به دمشق رسيد . سپس از بيروت و اسكندريه عبور كرد . پس از آن در راه انگلستان مسافر مىتواند بر حسب ميل خود براى ديدن دوستان در استانبول و آتن و تريست و فرانكفورت توقف كند . در پايان به فلاشينگ « 1 » و هارويچ « 2 » و سرانجام به لندن مىرسيم . اما خليج فارس و نفت ايران داستان ديگرى است .
--> ( 1 ) . Flushing از بنادر هلند است . - م . ( 2 ) . Harwich از بنادر انگلستان است . - م .